راهبرد موازنه فراساحلی آمریکا در خاورمیانه و پیامدهای آن برای ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه روابط بین‌الملل دانشگاه علامه طباطبائی

2 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد مطالعات منطقه‌ای گرایش خاورمیانه و شمال آفریقا از دانشگاه علامه طباطبائی

چکیده

منطقه خاورمیانه با توجه به جایگاه استراتژیک خود در معادلات بین‌المللی همواره در اسناد راهبردی آمریکا مورد توجه قرار داشته است. در دوره جنگ سرد جایگاه منطقه خاورمیانه در دکترین‌ها و اسناد راهبردی آمریکا، متأثر از فضای این دوره بر حفظ موازنه قوای مطلوب آمریکا با تأکید بر نقش‌آفرینی بازیگران منطقه‌ای و نقش حمایت‌گرانه آمریکا از آن‌ها تعریف شد و در دوره پسا جنگ سرد، ابتدا راهبرد هژمونی لیبرال مدنظر قرار گرفت؛ اما ناکامی این راهبرد در تحقق اهداف از پیش تعیین‌شده، ارزیابی مجدد آمریکا از منافع و تهدیدات بین‌المللی، پرهیز از تمرکز بر یک منطقه یا تهدید در چارچوب راهبرد امنیتی موازنه فراساحلی و ایجاد موازنه در مناطق استراتژیک از جمله خاورمیانه را به دنبال داشت. بر این اساس آمریکا در چارچوب متوازن‌سازی مناطق استراتژیک، به دنبال چرخش به شرق آسیا، کاهش حضور مستقیم نظامی در خاورمیانه و مدیریت آن از طریق موازنه بازیگران منطقه‌ای برآمده است. با توجه به راهبردهای پیچیده آمریکا در خاورمیانه جهت ایجاد نظم منطقه‌ای جدید، در این مقاله این پرسش اصلی مطرح می‌شود که «تغییر جایگاه خاورمیانه در اسناد راهبرد امنیت ملی آمریکا از دوره اوباما به بعد چه تأثیراتی بر امنیت ملی ایران به‌عنوان یک قدرت منطقه‌ای خواهد دشت؟» و در پاسخ فرضیه اصلی عبارت است از: «اتخاذ راهبرد موازنه فراساحلی از جانب آمریکا، هم‌زمان با کاستن از حضور مستقیم نظامی آمریکا در منطقه خاورمیانه، افزایش رقابت‌ها میان ایران و سایر متحدان منطقه‌ای آن را به دنبال خواهد داشت.»

کلیدواژه‌ها


Anton, Michael, (2019), "The Trump Doctrine: An insider explains the president’s foreign policy", Available at: https://foreignpolicy.com/ 2019/04/20/ the-trump-doctrine-big-think-america-first-nationalism/.
Brands, Hal, (2017), "US grand strategy: Not so bad after all’, American Interest, Vol.12, No 3.
Brands, Hal, (2018), "American grand strategy in the Age of Trump", Brookings Institution Press, Washangton, D.C.
Colby, Elbridge, (2011), "Grand Strategy", Available at: https://www.cna.org/ cna_ files/ pdf/d0025423.a2.pdf.
Daalder, Ivo H. & James G. Stavridis, (2012), " NATO's Victory in Libya: The Right Way to Run an Intervention", Foreign Affairs, Vol. 91, No. 2.
Douthat, Ross, (2015), "The Method to Obama’s Middle East Mess", Available at: https://www.nytimes.com/2015/03/29/opinion/sunday/ross-douthat-the-method-to-obamas-middle-east-mess.html?module=inline.
Douthat, Ross, (2018), " The Obama-Trump Grand Strategy", Available at: https:// www. nytimes. com/ 2018/06/12/ opinion/ obama- trump-north-korea-summit.html
Gelvin, James L, (2019), " No, Trump is not like Obama on Middle East policy", Available at: http://theconversation.com/no-trump-is-not-like-obama-on-middle-east-policy-109223.
J. Art, Robert, (2018), "A Grand Strategy for America", Cornell University Press ithaca and London.
Kontos, Michalis, (2017), "US Middle East Strategy under President Trump’s Isolationist Foreign Policy, EASTERN MEDITERRANEAN POLICY NOTE. No. 14, 26 February
Marc, Lynch, (2015)," Obama and the Middle East: Rightsizing the U.S. Role", available at: https://www.foreignaffairs.com/articles/middle-east/obama-and-middle-east.
Mearsheimer, John J, (2011), "Imperial by Design", The National Interest, Number 111, Jan / Feb 2011.
Mearsheimer, John J, Stephen M. Walt, (2016), “The Case of Offshore Balancing: A Superior U.S. Grand Strategy,” Foreign Affairs, Vol. 4, No. 95, July/August.
Mossalanejad, Abbas, (2017)," The Middle East Security and Donald Trump’s Grand Strategy", Geopolitics Quarterly, Volume: 13, No 4, Winter.
NSS, (1987) Available at: http://nssarchive.us/NSSR/1987.pdf
NSS, (1991) Available at: http://nssarchive.us/NSSR/1991.pdf
NSS, (1993) Available at: http://nssarchive.us/NSSR/1993.pdf.
NSS, (1997), Available at: http://nssarchive.us/NSSR/1997.pdf
NSS, (2010), Available at: http://nssarchive.us/NSSR/2010.pdf.
NSS, (2015), Available at: http:// nssarchive. us/ wp- content/ uploads/ 2015/02/2015.pdf.
NSS, (2017), Available at: http:// nssarchive. us/ wp- content/ uploads/ 2017/12/2017.pdf.
Owens, Mackubin Thomas, (2009), " The Bush Doctrine: The Foreign Policy of Republican Empire" Orbis, Volume: 53, No 1, Winter.
Pillar, Paul R. (2016),” The Forgotten Benefits of Offshore Balancing”, available at: http://nationalinterest.org/blog/paul-pillar/the-forgotten-benefits-offshore-balancing-15035
Porter, Patrick, (2018), "Why America’s Grand Strategy Has Not Changed: Power, Habit, and the U.S. Foreign Policy Establishment", International Security, Vol. 42, No.4.
Powell, Colin I, (2002), "The Us-Middle East Partnership Initiative, Building Hope for The Years Ahead", Available at: http://www.state.gov/ Secretary/ rm/2002/15920.htm.
Sanger, David. E, (2018), " A Strategy of Retreat in Syria, With Echoes of Obama", available at: https:// www. nytimes. com/ 2018/12/19/ us/ politics/ trump-syria-withdrawal-obama.html
Varga, Gergely, (2016), "Evaluating Barack Obama’s Middle East strategy", Center for Strategic and Defense Studies, Available at: https://svkk. uninke.hu/ document/ svkk- uni-nke- hu-1506332684763/csds-analyses-2016-4_ .original.pdf
Walt, Stephen M, (2018), " US grand strategy after the Cold War: Can realism explain it? Should realism guide it?", International Relations, Vol.32(I)
Williams, Paul, (2016), " President Obama's Approach to the Middle East and North Africa: Strategic Absence", Case Western Reserve Journal of International Law, Volume 48 | Issue 1.