ظهور و افول یک مدل؛ فهم سیاست خارجی ترکیه بعد از انقلاب‌های عربی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیأت علمی گروه روابط بین‌الملل دانشگاه تربیت مدرس

2 استادیار روابط بین‌الملل دانشگاه تربیت مدرس

چکیده

مقاله حاضر با هدف مطالعه متغیرهای تأثیرگذار در فهم فراز و نشیب‌های سیاست خارجی ترکیه بعد از انقلاب‌های عربی نگارش یافته است. انقلاب‌های عربی به‌عنوان یک شوک برون‌زا با تحول در ساخت قدرت و هویت منطقه‌ای و با فراهم ساختن فرصت‌ها و تهدیدهای محیطی، چشم‌انداز سیاست خارجی تعامل‌گرایانه و کارایی مدل حکومتی موفق ترکیه را با آزمونی سخت مواجه ساخته و سیاست خارجی این کشور را به‌تدریج به سمت خاورمیانه‌ای شدن سوق داده است. پژوهش حاضر با یک مطالعه تحلیلی- میدانی و با بهره‌گیری از مفروضه‌های نظری تغییر در سیاست خارجی به دنبال پاسخگویی به این پرسش‌ها بوده که «چه مؤلفه‌هایی (ساختاری- داخلی) و چگونه به رویکردهای سیاست خارجی ترکیه بعد از انقلاب‌های عربی شکل داده‌اند؟ رهبران ترکیه چه برداشتی از تحولات انقلابی خاورمیانه داشته‌اند و برداشت اردوغان از نقش و جایگاه ترکیه در شکل‌دهی به یک نظم اخوانی در منطقه چگونه به یک رفتار تهاجمی و هویتی شکل داده است؟» بر این اساس، مقاله حاضر با تحلیل مؤلفه‌های ساختاری و داخلی تعیین‌کننده در تغییر رویکردهای سیاست خارجی ترکیه، نقش متغیرهای میانجی را برجسته کرده است؛ به‌ویژه سوءبرداشت رهبران «AKP» از موازنه قدرت منطقه‌ای، سوءمحاسبات آن‌ها از قابلیت‌های مادی و هویتی خود و ظرفیت‌های متحدان منطقه‌ای‌شان برای تبدیل شدن به جایگاه رهبری در خاورمیانه عربی.

کلیدواژه‌ها


سجادپور، سید محمدکاظم (1394). منطقه و سیاست بین‌الملل: قالب‌های کهن و واقعیت‌های نوین. فصلنامه روابط خارجی، ۷ (4)، ص‌ص 9-12.
گل‌محمدی، ولی (1394). پویایی‌های امنیتی روابط روسیه و ترکیه (2001-2015)؛ از همکاری تا تعارض. فصلنامه روابط خارجی، ۶ (۲۵)، ص‌ص 85-117.
گل محمدی، ولی. سجادپور، سید محمدکاظم. موسوی شفائی، مسعود (1395). اردوغانیسم و فهم سیاست خاورمیانه‌ای ترکیه. فصلنامه مطالعات راهبردی، 19 (73)، ص‌ص 69-92.
“Erdog˘an: Kopenhag Kriterleri Ankara kriterleri olacak.” Hurriyet, December 17, 2012.
“Erdog˘an’ın 3. balkon konus¸masının tam metni: 74 milyonun hukumeti olacagız.” T24, June 12, 2011.
Altunisik, Meliha and Lenore G. Martin. (2011). “Making Sense of Turkish Foreign Policy in the Middle East under AKP”. Turkish Studies. 12 (December): 569-587.
Altunisik, Meliha Benli (2012) “The Not-Quite-Alliance Between Saudi Arabia and Turkey.” Foreign Affairs, May 15, 2012.
Ayata, Bilgin (2014) “Turkish Foreign Policy in a Changing Arab World: Rise and Fall of a Regional Actor?Journal of European Integration 37, no. 1.
Ayoob, M. (2012) “The Arab spring: its geostrategic significance”, Middle East Policy, 19(3), pp. 84–97.
Barkey, J. Henry, (2016), “Erdogan’s Foreign Policy Is in Ruins”, Foreign Policy, February 4, 2016.
Brzezinski, Zbigniew, “Out of Control: Global Turmoil on the Eve of the Twenty-First Century” (New York: Simon & Schuster, 1993).
Dal, Emel Parlar & Emre Erşen (2014) “Reassessing the “Turkish Model” in the Post-Cold War Era”: A Role Theory Perspective, Turkish Studies, 15:2, 258-282
Dalay, Galip, and Dov Friedman. (2013) “The AK Party and the Evolution of Turkish Political Islam’s Foreign Policy.” Insight Turkey 15, no. 2 (2013): 123–139.
Davutoğlu, Ahmet (2013) “The Three Major Earthquakes in the International System and Turkey,” The International Spectator 48, no. 2 (2013): 5.
Davutoğlu, Ahmet, (2001), “Stratejik Derinlik: Türkiye’nin Uluslararası Konumu”, İstanbul, Küre Yayınları.
Davutoğlu, Ahmet. (2012), “Türkiye Merkez Ülke Olmalı” *Turkey Should be a Pivotal/Central Country]. Radikal, September, 26.
Dincer, O.B. and M. Kutlay (2013) “The Arab spring: a game changer in Turkey-EU relations?” Perspectives on European Politics and Society, i-first version, Available at http://www.tandfonline.com/doi/pdf/ 10.1080/15705854.2012.753701 (accessed 12 June 2013).
Elger, Katrin Hasnain Kazim, (2014), “The Caliphate Next Door: Turkey Faces Up to its Islamic State Problem,” Spiegel International (Germany), September 29, 2014.
Fact Sheet on Declared Curfews’, TIHV (Human Rights Foundation of Turkey), 26 December 2015. Available at http://en.tihv.org.tr/fact-sheet-on-declared-curfews-between-11-25-december-and-violations-of-right-to-life-against-civilians/ (accessed 30 December 2015).
Financial Times, (29 December 2013), “Political Fallout in Turkey”, http://www. ft.com/cms/s/0/17cb1834-70ad-11e3-9ba1-00144feabdc0. html?siteedition=u k#axzz2txFw0fJY.
Flames, D. (2007) “Conceptualising regional power in international relations: lessons from the South African case”, GIGA Working Paper No. 53.
Hinnebusch, Raymond, (2015) “Structure over Agency: The Arab Uprising and the Regional Struggle for Power,” in The Eastern Mediterranean In Transition: Multipolarity, Politics And Power, ed. Spyridon N.Litsas, Ashgate 2015.
Hintz, Lisel, (2015), “Take it Outside! National Identity Contestation in the Foreign Policy”, European Journal of International Relations, 1–27.
Hürriyet (2013) “Başbakan: “Bu Tayyip Erdoğan değismez.” 12 June. Available at: http://www. hurriyet.com.tr/gundem/23479966.asp.
Kirdiş, Esen (2015). “The Role of Foreign Policy in Constructing the Party Identity of the Turkish Justice and Development Party (AKP)”, Turkish Studies, 16:2, 178-194.
Madoff, Mike, (2013) “The Turkish Spring: More Tiananmen than Tahrir”, Global Risk Insights, 5 June 2013, http:// globalriskinsights. com/ 2013/06/05/ the-turkish-spring-more-tiananmenthan- tahrir/.
Moudouros, Nikos (2014) “Rethinking Islamic Hegemony in Turkey through Gezi Park”, Journal of Balkan and Near Eastern Studies, 16:2, 181-195.
Murinson, Alexander, (2014), “Turkish Foreign Policy in the Twenty-First Century”, Mideast Security and Policy Studies, No. 97. Pp.78-95.
Nicholas Danforth (2014). “Multi-Purpose Empire: Ottoman History in Republican Turkey”, Middle Eastern Studies, 50:4, 655-678.
Nolte, D. (2010) “How to compare regional powers: analytical concepts and research topics”. Review of International Studies, 36 (4), 881–901.
Omer Taspinar (2014) “The End of the Turkish Model”, Survival, 56:2, 49-64
Onis, Ziya, (2014), “Turkey and the Arab Revolutions: Boundaries of Regional Power Influence in a Turbulent Middle East”, Mediterranean Politics, N.14:2. pp.47-65.
Onis¸ Ziya and S¸uhnaz Yılmaz, (2009) ‘Between Europeanization and Euro-Asianism: foreign policy activism in Turkey during the AKP era’, Turkish Studies, 10(1), March 2009, pp. 7–24.
Özcan, Gencer (2014) “Dış politika analizi” [Foreign policy analysis] in Küresel siyasete giriş [Introduction to global politics], ed. Evren Balta (İstanbul: İletişim, 2014), 337-38.
Putnam, Robert D. (1988) “Diplomacy and Domestic Politics: The Logic of Two-level Games.” International Organization 42, no. 3 (1988): 427–460.
Saraçoğlu and Özhan Demirkol (2015) “Nationalism and Foreign PolicyDiscourse in Turkey Under the AKP Rule: Geography, History and National Identity”, British Journal of Middle Eastern Studies, 42:3, 301-319.
Schweller, Randall L. (2009), “Unanswered Threats: Political Constraints on the Balance of Power”, Princeton: University Press.
Taliaferro, Steven, Jeffrey, Lobell, and Norrin M. Ripsman, (2009) “Introduction: Neoclassical Realism, The State, and Foreign Policy,” in Neoclassical Realism, the State, and Foreign Policy, ed. Steven E. Lobell, Norrin M. Ripsman and Jeffrey W. Taliaferro (Cambridge: Cambridge University Press, 2009), 4.
Telhami, S. (2011) “The 2011 Arab public opinion poll”. Available from: http://www.brookings.edu/ research/ reports/2011/11/21-arab-public-opinion-telhami [accessed May 2012].
Tugal, C. (2012), “Democratic janissaries? Turkey’s role in the Arab Spring”, New Left Review, 76, pp. 5–24.
Valbjorn, M., and A. Bank. (2012) “The New Arab Cold War: Rediscovering the Arab Dimension of Middle East Regional Politics.” Review of International Studies 38, no. 1 (2012): 3–24.
Yavuz, M. Hakan and Nihat Ali Özcan, (2015) “Turkish Democracy and the Kurdish Question”, Middle East Policy, Middle East Policy Council, pp. 73-87.
Yesiltas, Murat. (2013) “The Transformation of the Geopolitical Vision in Turkish Foreign Policy.” Turkish Studies 14, no. 4 (2013): 661–687.
Yeşilyurt, Nuri and Atay Akdevelioğlu, (2009) “AKP döneminde Türkiye'nin Ortadoğu politikası” [Turkey’s Middle East Policy during the AKP period] in AKP kitabı: Bir dönüşümün bilançosu [The AKP book: balance-sheet of a transformation], ed. İlhan Uzgel and Bülent Duru (Ankara: Phoenix Yayınevi, 2009), 381-409.
Zogby, (2013), “Egyptian attitudes. Zogby Analytics”. September. Washington, DC .
دوره 11، شماره 1 - شماره پیاپی 41
این شماره فصلنامه روابط خارجی با تأخیر و در سال 1399 منتشر می‌شود. به دلیل رعایت تسلسل شمارگان فصلنامه، تاریخ آن به سال 1398 است.
بهار 1398
صفحه 97-137