وضعیت منافع ایران در رابطه با رویکردهای امنیتی اتحادیه اروپا به ناتو

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار دانشگاه خلیج‌فارس بوشهر

چکیده

پس از پایان جنگ جهانی دوم و پایان همکاری بلوک غرب و شرق در شکست متحدان، رقابت این دو قطب در قالب جدیدی شکل گرفت. اروپای ویران را آمریکا مورد حمایت قرار داد و شوروی کمونیست نفوذ خود را تا دروازه‌های برلین تحکیم ‌بخشید. پیمان آتلانتیک شمالی برای حفظ اتحاد غربی در مقابل پیشروی کمونیسم تشکیل گشت و با اینکه نقشی بازدارنده داشت و تا پایان جنگ سرد عملاً وارد عملیاتی نظامی نشد، با فروپاشی شوروی، «ناتو» با پرسش‌های ماهوی جدی مواجه گشت؛ ‌از جمله اینکه «با احیای متحدان اروپایی پس از جنگ دوم جهانی و حذف رقیب کمونیست آیا وجود آن موضوعیتی دارد یا خیر!» با این‌همه بنیان‌گذاران بر ضرورت حفظ و تداوم این نهاد امنیتی و دفاعی تأکید کردند و از آن زمان تاکنون یعنی طی سه دهه، گستره جغرافیایی و موضوعی ناتو افزایش یافته و البته عملاً وارد چند عملیات هم شده است؛ اما مشخص است که دوره گذار ناتو همچنان دارد و مباحث و تحلیل‌ها در بین سیاستمداران و استراتژیست‌ها برقرار است. در این میان شکل‌گیری و پیشرفت اتحادیه اروپا و استقرار نهادهای آن، موضوع دفاع و امنیت اروپایی را نیز به موضوع محوری نزد پیشگامان ایده اروپای واحد تبدیل نموده و برای قدرت منطقه‌ای نظیر ایران این چشم‌انداز حیاتی بوده است. در این شرایط مجموعه تحولات اخیر (برگزیت، انتخاب دونالد ترامپ، تروریسم و مهاجران خاورمیانه‌ای، امنیت سایبری، تحرکات روسیه و ظهور افراط‌گرایی) ضرورت اقدام مؤثر در جهت شکل‌دهی به سازمان دفاعی اروپایی و تعیین حدود و دامنه مأموریت و عملکرد ناتو را بیش از پیش نموده است. در این پژوهش با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و اسنادی و روش توصیفی- تحلیلی به بررسی روندهای موجود و نظرات ارائه‌شده، به تبیین چشم‌انداز این رابطه در چارچوب رویکرد همکاری‌های امنیتی نهادی پرداخته و سناریوهای مطرح و چالش‌های مرتبط ارائه شده است. از آنجا که وابستگی به آمریکا در قالب ناتو تعریف می‌شود اساساً نگاه غالب اروپایی در این نهاد حفظ دامنه عملکردی در محدوده مرزهای اقیانوس اطلس شمالی بوده، درحالی‌که رویکرد آمریکا گسترش بیشتر حوزه جغرافیایی و موضوعی مأموریت‌های ناتو است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The State of Iran’s interests in Relation to the EU security approaches to NATO

نویسنده [English]

  • Aliakbar Kiani
چکیده [English]

After the end of World War II and the end of the West-East bloc's cooperation in defeating the Allies, the rivalry between the two poles took a new form. Destroyed Europe came under American protection, and the Communist Soviet Union consolidated its influence to the gates of Berlin. The North Atlantic Treaty Organization was formed to protect the Western alliance against the advance of communism, although it played a fundamentally deterrent role and did not actually enter military operation until the end of the Cold War. But with the collapse of the Soviet Union, NATO faced serious substantive questions. Does its existence have anything to do with the revival of European allies after World War II, as well as the elimination of its communist rival? However, the founders stressed the need to maintain this security and defense institution, and since then, ie for three decades, NATO's geographical and thematic scope has increased and, of course, it has actually entered into several operations. But what is clear is that NATO's transition period is still going on, and there are debates and analyzes among politicians and strategists. Meanwhile, the formation and development of the European Union and the establishment of its institutions have made the issue of European defense and security a central issue for the pioneers of the idea of a united Europe, and this perspective is vital for a regional power like Iran. In these circumstances, the recent developments (Brexit, election of Donald Trump, terrorism and Middle East immigrants, cyber security, Russian movements and the emergence of extremism) necessitate effective action to shape the European Defense Organization and determine the scope of NATO's mission and performance. More than ever. In this study, using library and documentary sources and explanatory-analytical methods to study the existing trends and opinions, the perspective of this relationship is defined in the framework of institutional security cooperation approach and relevant scenarios and related challenges are presented. Since dependence on the United States is defined in the form of NATO, the dominant European view in this institution is essentially to maintain the scope of action within the borders of the North Atlantic Ocean, while the US approach is to expand the geographical area and subject matter of NATO missions.

کلیدواژه‌ها [English]

  • European Union
  • NATO
  • Security Threats
  • Brexit
  • terrorism
  • Cyber Warfare
  • Iran's Interests
احدی، محمد (1387). ناتو در قرن 21. تهران: انتشارات صیاد شیرازی.
تیشه‌یار، ماندانا. محمودی، محمود. کولائی، الهه (1386). سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) دگرگونی در مأموریت‌ها و کارکردها. دانشگاه تهران.
محمودی، محمود (1392). اثر مأموریت‌های جدید ناتو بر منافع ملی جمهوری اسلامی ایران (ابعاد حقوقی-سیاسی). مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام.
مدکاف، جنیفر (1392). ناتو (سازمان پیمان آتلانتیک شمالی): گذشته، حال و آینده. ترجمه: رحمن قهرمان پور. تهران: انتشارات خرسندی.
نقیب‌زاده، احمد (1388). تاریخ دیپلماسی و روابط بین‌الملل. تهران: نشر قومس.
Coffey, Luke(June 6, 2013 ), EU Defense Integration: Undermining NATO, Transatlantic Relations, and Europe’s Security, Douglas and Sarah Allison Center for Foreign Policy
Collins, Brian J. (2011), NATO: A Guide to the Issues, ABC-Clio, Santa Barbara CA
Cook, Lorne, (2020), Esper seeks to reassure NATO over US troop plans, https://www.militarytimes.com/news/your-military/2020/06/26/
Daalder, Ivo H. (1 April 1999), NATO in the 21st Century: What Purpose? What Missions? https://www.brookings.edu/research/nato-in-the-21st-century-what-purpose-what-missions/
Dempsey, Judy (2016), Why NATO Must Strengthen Its Political Role, Carnegie Europe Pub: Brussels
Drozdiak, William (28 Sep 2015), Why can't NATO and EU just get along? CHAOS institute, https://www.brookings.edu/blog/order-from-chaos/ 2015/09/28/why-cant-nato-and-the-eu-just-get-along/
Duignan, Peter J. (2000), NATO: It's Past, Present and Future, Publisher: Hoover Institution Press
Greene, David, (16 Feb 2017), Former NATO Leader On The Future Of The Alliance, https://www.npr.org/2017/02/16/515529324/former-nato-leader-on-the-future-of-the-alliance
Goldgeier, James M. (2010) the Fututre of NATO, Publisher Council on Foreign Relations Press
Henning, Job c. and  Ollivant, Douglas a. (march 24, 2016), Radically rethinking NATO and the future of European security, https:// warontherocks.com/2016/03/radically-rethinking-nato-and-the-future-of-european-security/
Lamothe, Dan (1 Dec. 2016), ‘Trump picks retired Marine Gen. James Mattis for secretary of defense’, Washington Post, https://www. washingtonpost. com/world/national-security/trump-has-chosen-retired-marine-genjames-mattis-for-secretary-of-defense/2016/12/01
Macron, Emmanuel, (7 Nov 2019) Macron warns Europe: NATO is becoming brain-dead https://www.economist.com/europe/2019/11/07
O'Hanlon, Michel E. (14 April 2017), If Trump really wants to improve relations with Russia, he should persuade NATO to stop expanding, https://www.brookings.edu/blog/order-from-chaos/2017/04/14/
Orfy, Mohammed Moustafa (2011) NATO and Middle East: the Geopolitical Context Post- 9/11, Routledge: New York
Rasmussen, Anders (May 24, 2010), Assessing “NATO 2020”Monday, https://www.brookings.edu/research/assessing-nato-2020/
Ravid, Barak, (15 Feb 2017), Veering From US Policy, Trump Says Could Live With Either Two-State or One-State Solution,  http://www.haaretz. com/ israel-news/1.771978
Reich, Simon(January 20, 2017), NATO’s future when America comes first, http://theconversation.com/natos-future-when-america-comes-first-71671
Rotherham, Lee and Thompson, Julian (2017), Nouvelle Vague: An Audit of EU Defence Union Plans, Veterans for Britain
RT Press (11 Apr 2017), NATO, EU countries give go-ahead to ‘hybrid threat’ center in Helsinki, https://www.rt.com/news/384401-finland-hybrid-center-russia/
Woker, Daniel
03rd March, 2017), European defence policy after Trump and Brexit, https://www.lowyinstitute.org/the-interpreter/european-defence-policy-after-trump-and-brexit
دوره 11، شماره 1 - شماره پیاپی 41
این شماره فصلنامه روابط خارجی با تأخیر و در سال 1399 منتشر می‌شود. به دلیل رعایت تسلسل شمارگان فصلنامه، تاریخ آن به سال 1398 است.
خرداد 1398
صفحه 139-160