رویکرد انگلستان به برنامۀ هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران: مطالعۀ موردی برجام

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار روابط بین الملل، دانشگاه امام صادق (ع)

2 دانشجوی کارشناسی ارشد معارف اسلامی و علوم سیاسی، دانشگاه امام صادق (ع)

چکیده

با توجه به اینکه انگلستان از قدرت‌های عرصۀ روابط ‌بین‌الملل محسوب می‌شود، لازم است رویکرد این کشور در قبال برنامۀ مهم هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران به درستی فهم گردد. در این پژوهش، با مطالعۀ موردی مذاکرات سال 1392 تا 1394 که به توافق هسته‌ای برجام منتهی شد، راهبرد و سیاست انگلستان به عنوان یکی از مهم‌ترین کشورهای گروه 1+5 در مسئلۀ هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران بررسی و سعی شده است سیاست خارجی این کشور در برابر برنامۀ هسته‌ای جمهوری اسلامی ‌تبیین شود. پرسش اصلی این پژوهش عبارت است از «چیستی رویکرد انگلستان نسبت به برنامۀ هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران در مذاکرات هسته‌ای برجام». برای دستیابی به پاسخ این پرسش با استفاده از روش تحلیل مضمون، پس از بررسی اسناد اصلی و متن سخنرانی‌های موجود و مرتبط با موضوع در دولت و پارلمان بریتانیا و موضع‌گیری این کشور در زمان مذاکرات هسته‌ای، سعی شده است، سیاست خارجی این کشور در مسئلۀ هسته‌ای تبیین شود. در این نوشتار برای بررسی و تجزیه و تحلیل سیاست خارجی انگلستان در موضوع مذکور از پیش‌نظریۀ «جیمز روزنا»، استفاده شده است. نتایج این پژوهش نشان داد که توافق‌نامۀ برجام مطابق خواست و منافع ملی انگلستان نگاشته شده و این کشور برای امضا و حفظ آن تلاش‌های فراوانی کرده است.

کلیدواژه‌ها


بیات، سبحان و پویا کلانتری (1397). «بررسی روند بازگشت انگلستان به غرب آسیا از 1971 تا 2019». دوفصلنامه علمی تخصصی انجمن علمی معارف اسلامی و علوم سیاسی ره‌آورد سیاسی. س 17. ش 52. صص 7-31.
حسینی متین، سید مهدی (1387). «رویکرد و پایه‌های نظری و عملی سیاست خارجی ‏انگلیس نسبت به جمهوری اسلامی ایران». فصلنامه سیاست خارجی. س 22. ش 3. صص 623-652.
دهقانی فیروزآبادی، سید جلال (1395). سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران. تهران: سمت.
رسولی ثانی‌آبادی، الهام (1391). «بررسی سیاست خارجی دولت‌های انقلابی جدید در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا بر اساس مدل پیوستگی جیمز روزنا». فصلنامه راهبرد. س 21. ش 63. صص 93 -111.
رسولی ثانی‌آبادی، الهام و سیدمحسن میرحسینی (1394). «بررسی عوامل شکل‌دهنده به سیاست هسته‌ای دولت اعتدال براساس نظریه پیوستگی جیمز روزنا». فصلنامه راهبرد. س 23. ش 74. صص 235-250.
عابدی جعفری، حسن؛ تسلیمی، محمدسعید؛ فقیهی، ابوالحسن و شیخ‌زاده، محمد (1390). «تحلیل مضمون و شبکه مضامین: روشی ساده و کارآمد برای تبیین الگوهای موجود در داده‌های کیفی». فصلنامه اندیشه مدیریت راهبردی. س 5. ش 2. صص 151-198.
فریدون، حسین و قوام، عبدالعلی (1397). «عوامل موثر بر گفتمان اعتدال در سیاستگذاری عمومی؛ مطالعه موردی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران مبتنی بر پیش‌نظریه جیمز روزنا». فصلنامه علمی-پژوهشی سیاست‌گذاری عمومی. د 4. ش 1. صص 177-196.
قاسمی، علیرضا (1395). «تاریخچه مذاکرات هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران». مجله شهر قانون. ش 17. صص 142-144.
نوری‌ساری، حجت‌اله (1391). «تحلیل هزینه-فایده روابط جمهوری اسلامی ایران با بریتانیا از سال 1368 تا 1390». پایان‌نامه دوره کارشناسی ارشد. رشته معارف اسلامی و علوم سیاسی. دانشگاه امام صادق.
Blunt, Crispin (2015). The Secretary of State for Foreign and Commonwealth Affairs (Mr.  Philip Hammond). Retrieved from https:// hansard. parliament. uk/ Commons/ 2015-07-15/ debates/ 15071540000004/ IranNuclearDeal
Boyatzis, R. E. (1998). Transforming qualitative information: thematic analysis and code development, Sage.
Braun, V. & Clarke, V. (2006). “Using thematic analysis in psychology”. Qualitative Research in Psychology. Vol. 3, No. 2, Pp. 77-101.
Cameron, David (2013). Letter to Dr Rouhani from the Prime Minister. Retrieved from https://www.gov.uk/government/news/letter-to-dr-rouhani-from-the-prime-minister
Cameron, David (2013). PM phone call with President Rouhani of Iran. Retrieved from https://www.gov.uk/government/news/pm-phone-call-with-president-rouhani-of-iran
Cameron, David (2016). PM call with President Rouhani of Iran: 19 January 2016. Retrieved from https://www.gov.uk/government/news/pm-call-with-president-rouhani-of-iran-19-january-2016
Cameron, David )2013(. PM statement on Iran. Retrieved from https://www.gov.uk/government/news/pm-statement-on-iran
Cameron, David )2014(. Prime Minister David Cameron's call with President Putin. Retrieved from https://www.gov.uk/government/news/call-with-president-putin
Cameron, David )2015(. PM call with King Salman of Saudi Arabia, 27 March 2015. Retrieved from https://www.gov.uk/government/news/pm-call-with-king-salman-of-saudi-arabia-27-march-2015
Cameron, David )2015(. PM call with Prime Minister Netanyahu, 23 March 2015. Retrieved from https://www.gov.uk/government/news/pm-call-with-prime-minister-netanyahu-23-march-2015
Cameron, David )2015(. Prime Minister's statement on Iran's nuclear programme. Retrieved from https://www.gov.uk/government/ news/ prime-ministers-statement-on-irans-nuclear-programme
Cameron’s Government (2015). National Security Strategy and Strategic Defence and Security Review 2015. UK: Williams Lea Group.
Corbyn, Jeremy (2015). The Secretary of State for Foreign and Commonwealth Affairs (Mr. Philip Hammond). Retrieved from https://hansard. parliament. uk/ Commons/ 2015-07-15/ debates/ 15071540000004/ IranNuclearDeal
FCO Spokesperson (2013). FCO answers questions about Iran’s nuclear programme. Retrieved from https://www.gov.uk/government/news/fco-answers-questions-about-irans-nuclear-programme--3
Foreign Office spokesperson (2013). Foreign Office statement on Iranian Election. Retrieved from https://www.gov.uk/government/news/foreign-office-statement-on-iranian-election
Hague, William (2013). 2014: Making the Wheels of Diplomacy Turn. Retrieved from https://www.gov.uk/government/speeches/2014-making-the-wheels-of-diplomacy-turn
Hague, William (2013). Foreign Secretary encouraged by Iran nuclear agreement. Retrieved from https://www.gov.uk/government/news/ foreign-secretary-encouraged-by-iran-nuclear-agreement
Hague, William (2013). Foreign Secretary updates Parliament on Iran and Syria. Retrieved from https://www.gov.uk/government/news/foreign-secretary-updates-parliament-on-iran-and-syria
Hague, William (2014). Foreign Secretary meets German Foreign Minister. Retrieved from https://www.gov.uk/government/speeches/foreign-secretary-meets-german-foreign-minister
Hague, William (2014). Foreign Secretary meets Israeli Foreign Minister. Retrieved from https://www.gov.uk/government/news/foreign-secretary-meets-israeli-foreign-minister
Hague, William (2014). Foreign Secretary meets Israeli Minister for International Relations. Retrieved from https://www.gov.uk/ government/ news/ foreign- secretarty- meets- israeli- minister- for-international- relations
Hague, William (2014). Foreign Secretary speaks to Iranian Foreign Minister. Retrieved from https://www.gov.uk/government/news/foreign-secretary-speaks-to-iranian-foreign-minister--2
Hammond, Philip (2014). Foreign Secretary statement to the House of Commons on Iran nuclear talks. Retrieved from https://www.gov.uk/ government/speeches/foreign-secretary-statement-to-the-house-of-commons-on-iran-nuclear-talks
Hammond, Philip (2015). Foreign Secretary marks important day in Iran nuclear deal. Retrieved from https://www.gov.uk/government/news/ foreign-secretary-marks-important-day-in-iran-nuclear-deal
Hammond, Philip (2015). Foreign Secretary meets French, German and US counterparts and EU High Rep on Iran. Retrieved from https://www. gov. uk/government/news/foreign-secretary-meets-french-german-and-us-counterparts-and-eu-high-rep-on-iran
Hammond, Philip (2015). Foreign Secretary welcomes agreement on key parameters for Iran nuclear deal. Retrieved from https://www.gov.uk/ government/ news/ foreign- secretary- welcomes- agreement- on-key-parameters- for-iran-nuclear-deal
Hammond, Philip (2016). Foreign Secretary welcomes implementation of nuclear deal. Retrieved from https://www.gov.uk/government/ news/ foreign-secretary-welcomes-implementation-of-nuclear-deal
Hollis, Martin and Smith, Steve (1990). Explaining and Understanding International Relations, Oxford: Oxford University Press.
Holloway, I. & Todres, L. (2003), “The Status of Method: Flexibility, Consistency and Coherence”. Qualitative Research. Vol. 3, No. 3, Pp. 345-357.
Johnson, Boris (2016). Foreign Secretary attends EU Foreign Affairs Council. Retrieved from https://www.gov.uk/government/news/foreign-secretary-attends-eu-foreign-affairs-council--3
Johnson, Boris (2016). Foreign Secretary speech: "Britain is back East of Suez". Retrieved from https:// www.gov.uk/ government/ speeches/ foreign-secretary-speech-britain-is-back-east-of-suez
Kubalkova, V (2001), Foreign Policy in a Constructed International Politics in a constructed world. Armonk: M.E Sharpe.
Rosenau, James (1971). The Scientific Study of Foreign Policy. Neo York: Free Press.
Rycroft, Matthew (2015). "The comprehensive nuclear agreement with Iran is in all our interests." Retrieved from https://www.gov.uk/government/ speeches/ the-comprehensive-nuclear-agreement-with-iran-is-in-all-our-interests
Rycroft, Matthew (2015). These actions show that Iran chooses to complicate, not extinguish, a conflict that has persisted for far too long. Retrieved from https://www.gov.uk/government/speeches/these-actions-show-that-iran-chooses-to-complicate-not-extinguish-a-conflict-that-has-persisted-for-far-too-long
دوره 11، شماره 2 - شماره پیاپی 42
این شماره فصلنامه روابط خارجی با تأخیر و در سال 1399 منتشر می‌شود. به دلیل رعایت تسلسل شمارگان فصلنامه، تاریخ آن به سال 1398 است.
تابستان 1398
صفحه 5-36