راهبردهای آمریکا در راستای هوشمندسازی تحریم‌ها علیه ایران و ارائه راهکارهای مقابله؛ با تأکید بر روابط مالی و بانکی بین‌المللی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشجوی دکتری رشته علوم اقتصادی دانشگاه تهران

چکیده

تحریم‌های اقتصادی آمریکا به‌مثابه سلاحی نامتعارف در جنگ اقتصادی، امنیت اقتصادی ایران را نشانه رفته است. آمریکا علاوه بر وضع تحریم علیه حوزه‌های مختلف اقتصاد ایران، همواره درصدد هوشمندسازی و افزایش کارآمدی این تحریم‌ها بوده است. پژوهش حاضر درصدد پاسخ به دو پرسش اساسی است: 1- راهبردهای آمریکا برای هوشمندسازی تحریم‌ها علیه ایران چیست؟ 2- مواجهه نامتقارن ایران با هدف کاهش کارآمدی تحریم‌های آمریکا شامل چه راهکارهایی است؟ نوآوری پژوهش حاضر در این است که موضوع هوشمندسازی و کارآمدسازی تحریم‌ها علیه ایران تاکنون در پژوهش‌های داخلی بررسی نشده است. روش پژوهش، تحلیلی بوده و جمع‌آوری اطلاعات با مطالعات اسنادی و کتابخانه‌ای صورت گرفته است. نتایج پژوهش نشان داده است که راهبردهای آمریکا برای کارآمدسازی تحریم‌ها عبارت‌اند از: تمرکز بر تحریم اشخاص و نهادها و درج نام آن‌ها در لیست تحریم؛ تمرکز گسترده بر شناخت ذی‌نفع نهایی و توصیه به شرکت‌ها برای اعمال حداکثر سختگیری؛ حرکت آمریکا در جهت درهم‌تنیده کردن تحریم‌های هسته‌ای و تروریستی؛ استفاده از ظرفیت اندیشکده‌ها برای شناسایی نقاط آسیب‌پذیر و سرانجام استفاده مقامات آمریکا از گفت‌وگوهای چهره به چهره برای متقاعد کردن کشورها و شرکت‌های بزرگ نسبت به عدم تعامل با ایران. در مقابل اگرچه ایران توانایی مواجهه متقارن با این ابزارها را ندارد، اتخاذ راهبردهایی برای مقاومت و متنوع‌سازی ابزارهای نقل‌وانتقال وجوه می‌تواند تا حد زیادی،کارآمدی تحریم‌های آمریکا را کاهش دهد و برای این مقصود می‌توان در سه حوزه زیر پیشنهادهایی را ارائه کرد: 1- پیام‌رسان مالی بین‌المللی؛ 2- بستر بانکداری بین کشوری؛ 3- روابط کارگزاری.

کلیدواژه‌ها


جعفرزاده، صادق. عطار، محمدصالح (1397). تحلیل امکان حقوقی توسل به «مقرره مسدودسازی» توسط اتحادیه اروپا و برخی کشورها برای مقابله با تحریم‌های ایالات‌ متحده. مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، تیر 1397، شماره مسلسل 15929.
قوامی، سیدحسن (1395). ضرورت و کارکردهای پیمان‌های دو یا چندجانبه ارزی در شرایط تهدید و تحریم اقتصادی. آفاق امنیت، (31)، ص‌ص 139-156
علیزاده قره‌باغ، رضا (1393). بررسی کارکرد سوئیفت و ضرورت تقویت سیستم‌های جایگزین. مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، اسفند 1393، شماره مسلسل 14198.
کازرونی، علیرضا. قربانی، عادل. ثقفی کلوانق، رضا (1394). بررسی کارایی تحریم‌های یک‌جانبه و چندجانبه بر تجارت خارجی محصولات غیرنفتی در ایران. نظریه‌های کاربردی اقتصاد، (۲) ۱، ص‌ص 98-83.
گرشاسبی، علیرضا. یوسفی دیندارلو، مجتبی (1395). بررسی اثرات تحریم بین‌المللی بر متغیرهای کلان اقتصادی ایران. تحقیقات مدل‌سازی اقتصادی، (25)، ص‌ص 182-129.
مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، «تحلیل و بررسی آثار بازگشت تحریم‌های ایالات‌ متحده»: 1. حوزه پیام‌رسان مالی شماره مسلسل 18015950، مرداد 1397.
ملایی، عبدالعظیم. جلال، محمد و عباسی، هادی (1396). «بررسی ضرورت و امکان انعقاد پیمان پولی دوجانبه». مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، شماره مسلسل 13962.
ملایی، عبدالعظیم (1397). «ایجاد سامانه پیام‌رسان مالی بین‌المللی با استفاده از فناوری زنجیره بلوک». مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، شماره مسلسل 16132.
سایت رسمی بانک مرکزی.
سایت رسمی بانک ملی ایران.
خبرگزاری ایسنا.
خبرگزاری مهر.
شبکه العالم.
Adesnik, D. & Ghasseminejad, S. (2018). Foreign Investment in Iran: Multinational Firms’ Compliance with US Sanctions. Available at SSRN 3257581.‏
Anglin, V. (2015). Why Smart Sanctions Need a Smarter Enforcement Mechanism: Evaluating Recent Settlements Imposed on Sanction-Skirting Banks. Geo. LJ, 104, 693.‏
Draca, M. Garred, J. Stickland, L. & Warrinnie, N. (2019). On target? the incidence of sanctions across listed firms in iran (No. 413). LICOS Discussion Paper.‏
Morabito, V. (2017). Business innovation through blockchain. Cham: Springer International Publishing.‏
Office of Foreign Assets Control, us department of treasury, " Iran-related Designations and Updates; Counter Terrorism Designations and Updates; Administrative Removals from Executive Order 13599 List " October 16, 2018.
Office of Foreign Assets Control, us department of treasury, " Publication of New Iran-related Frequently Asked Questions; Amendments to Existing Iran-related Frequently Asked Questions; Updates to OFAC’s Specially Designated Nationals and Blocked Persons List and 13599 List Removals" November 5, 2018.
Summers, M. B. J. (Ed). (1994). the payment system: design, management, and supervision. International Monetary Fund.‏
The Foundation for Defense of Democracies, "What “Yes” With Iran Looks Like’" June 26, 2019.
Tyler Cullis, “The Trump Administration Has Criminalized the Iranian Economy” The Lobelog, August 23, 2019.
U.S. DEPARTMENT OF THE TREASURY, The Financial Crimes Enforcement Network (FinCEN) " Advisory on the Iranian Regime’s Illicit and Malign Activities and Attempts to Exploit the Financial System " October 11, 2018.
U.S. department of treasury, Executive Order 12938 of November 14, 1994. “Proliferation of Weapons of Mass Destruction”.
U.S. department of treasury, Executive Order 13224 of September 23, 2001. “Blocking Property and Prohibiting Transactions With Persons Who Commit, Threaten To Commit, or Support Terrorism”.
U.S. department of treasury, Executive Order 13382 of June 29, 2005, “Blocking Property of Weapons of Mass Destruction Proliferators and Their Supporters”.
U.S. department of treasury, Executive Order 13553 of September 28, 2010, “Blocking Property of Certain Persons with Respect to Serious Human Rights Abuses by the Government of Iran and Taking Certain Other Actions”.
U.S. department of treasury, Executive Order 13599 of February 5, 2012, “Blocking Property of the Government of Iran and Iranian Financial Institutions”
U.S. department of treasury, Executive Order 13846 of August 6, 2018, "Reimposing Certain Sanctions with Respect to Iran ".
Zarate, J. (2013). Treasury's war: The unleashing of a new era of financial warfare. Hachette UK.‏