نظم نوین جهانی و تحول در منطقه‌گرایی جدید

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کاندیدای دکتری علوم سیاسی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه شیراز

2 دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد مطالعات منطقه‌ای خلیج‌فارس، دانشگاه شیراز

چکیده

با اختتام دورۀ جنگ سرد، مسائل پیچیده و جدیدی مانند تضعیف عاملیت قدرت و امنیت نظامی، افزایش کنشگران غیردولتی و ظهور بازیگران جدید بین‌المللی و منطقه‌ای رخ داد و منطقه‌گرایی به‌عنوان چشم‌انداز و پارادایمی نوین مورد بازبینی قرار گرفت و این پرسش مطرح شد که «آیا با وجود تحولات جدید در سیستم بین‌الملل، تحول شبه پارادایمی در منطقه‌گرایی نوین به وجود آمده است؟ در این راستا دیدگاه رهیافت‌های تئوریک جدید به منطقه‌گرایی چگونه بوده است؟» در پاسخ این فرضیه مطرح گشت که «اکنون منطقه‌گرایی از مهم‌‌ترین مسائل سیاست بین‌الملل بوده و در سطوح مختلف نسبت به نوع کلاسیک متحول شده است». همچنین، در این موضوع رهیافت‌های شبکه‌ای، ساختارگرایی، سیستم‌های تابعه، امنیت منطقه‌ای و نظریات متأخر، برخلاف نگرش‌های رئالیستی، دیدگاه‌های جدید و متنوعی را مطرح کرده‌اند.

کلیدواژه‌ها


بوزان، باری. ویور، الی (1388). مناطق و قدرت‏ها: ساختار امنیت بین‏المللی. ترجمه‏ رحمن قهرمانپور. تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
بول، هدلی (1396). جامعه آنارشیک: مطالعه‏ای در باب نظم در سیاست جهان. ترجمه فاطمه سلیمانی پورلک. تهران: نشر مخاطب.
حافظ‏نیا، محمدرضا. کاویانی‌راد، مراد (1391). افق‏های جدید در جغرافیای سیاسی. چاپ سوم. تهران: نشر سمت.
دهقانی فیروزآبادی، جلال (1388). تحول در نظریه‌های منطقه‌گرایی. فصلنامه مطالعات اوراسیا (5)، ص‌ص 99 – 116.
شاهین، مهدی. حسنوند، مظفر (139). تحولات نوین در خاورمیانه؛ امنیت و رقابت منطقه‌ای. خرم‏آباد، انتشارات دانشگاه لرستان.
شولتز، ریچارد. گادسون، روی. کوئیستر، جورج (1394). رویکردهای جدید در مطالعات امنیتی. جلد دوم. ترجمه سید محمدعلی متقی‏نژاد. چاپ سوم. تهران: نشر پژوهشکده مطالعات راهبردی.
صالحی، سید جواد. حسنوند، مظفر (1397). چندجانبه‏گرایی در سیاست خارجی و نظریه جایگاه‏یابی. همایش بین‌المللی چندجانبه گرایی در سیاست خارجی ایران؛ ظرفیت‌ها و راهبردها. تهران: دانشگاه تهران، دانشکده مطالعات جهان.
عباسی، ابراهیم (1393). خاورمیانه شمالی: سازه‏ای جدید برای همکاری در شبکه منطقه‏ای خاورمیانه. فصلنامه سیاست جهانی، ۳ (1)، ص‌ص 115 – 159.
عباسی، ابراهیم. شکری، محسن (1394). امکان‌سنجی شکل‏گیری سامانه منطقه‏ای شورای همکاری خلیج‌فارس. فصلنامه راهبرد، (77)، ص‌ص 217 – 241.
عباسی، ابراهیم. پورجم، بهاره. ماندگار، علی (1394). بررسی تطبیقی جایگاه ارتباطی خاورمیانة شمالی با آسیای مرکزی. فصلنامه اوراسیای مرکزی، ۸ (10)، ص‌ص 289 – 309.
قاسمی، فرهاد (1384). طرح مفهومی و نظری مطالعات منطقه‏ای در سیاست بین‏الملل. مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، (67)، ص‌ص 159 – 199.
قاسمی، فرهاد (1390). «موانع شکل‏گیری رژیم امنیتی منطقه‏ای کنترل تسلیحات؛ مطالعه موردی خاورمیانه»، فصلنامه روابط خارجی، 3(3)، ص‌ص 7 – 47.
قاسمی، فرهاد (1393). شبکه‏ها و سیاست خارجی، فصلنامه سیاست جهانی، ۲ (4)، ص‌ص 91 – 131.
قاسمی، فرهاد؛ صالحی، سید جواد (1387). نگرشی تئوریک بر خلیج‌فارس و مسائل آن. تهران: مرکز مطالعات علمی و پژوهش‌های استراتژیک خاورمیانه.
قاسمی، فرهاد. عین‌الهی معصوم، بهرام (1395). شکل‌گیری گروه‌های ضد سیستمی در شبکۀ ژئوپلیتیک جهان اسلام. دو فصلنامۀ جامعه‌شناسی جهان اسلام، 4 (1)، ص‌ص 1-42.
قاسمی، فرهاد (1387). نگرش شبکه‏ای به مناطق و تحلیل فرایندهای آن از دیدگاه تئوری‏های سیکلی. فصلنامه ژئوپلیتیک، 4 (1)، ص‌ص 96 – 129.
قاسمی، فرهاد (1390). نظریه‏های روابط بین‌الملل و مطالعات منطقه‏ای، تهران: نشر میزان.
کوپر، رابرت (1392). فروپاشی کشورها: نظم و هرج‌ومرج در قرن بیست و یکم. ترجمه حمید کریم‏نیا. تهران: نشر نگاه معاصر.
کوهن، تامس (1375) اصطکاک اساسی: نقش سنت و ابداع در تحقیق علمی، در: دیدگاه‏ها و برهان‌ها. ترجمه‏ شاپور اعتماد. تهران: مرکز.
کوهن، تامس (1394). ساختار انقلاب‏های علمی. ترجمه سعید زیباکلام. تهران: سمت
Acharya, A. (2014). “Power Shift or Paradigm Shift? China's Rise and Asia's Emerging Security Order”, International Studies Quarterly, Vol. 58, Issue 1, pp: 158–173.
Aydinli, E & Rosenau N. J (2005). Globalization, Security, and the Nation State: Paradigms in Transition, State University of New York Press.
Buzan, B & Hansen, L (2009). The Evolution of International Security Studies, Cambridge University Press.
Dalby, S (1988) ‘Geopolitical Discourse: The Soviet Union as Other’, Alternatives, Vol. 13, No. 4, pp: 415 – 442.
Hurrell, A (2006). “Hegemony, liberalism and global order: What space for would-be great pow- ers?” International Affairs, Vol. 8. No. 1. pp: 1 – 19.
kahler, M (2016).” Regional Challenges to Global Governance”, Council on Foreign Relations, New York.
Keohane, R (1969). “ Lilliputians’ dilemmas: Small states in international politics”, International Organization, Vol. 23. No. 2, pp: 291 – 310.
Kingah, S & Quiliconi, C (2016). Global and Regional Leadership of BRICS Countries, Springer International Publishing Switzerland.
Mearsheimer, J (2010). “The gathering storm: China’s challenge to US power in Asia. The Chinese Journal of International Politics”, No. 3. pp: 381–396.
Nolte, D (2010). “ How to compare regional powers: Analytical concepts and research topics”, Review of International Studies, Vol. 36. No. 4, pp: 881 – 901.
Rosenau N. J & Singh J. P (2002). Information Technologies and Global Politics: The Changing Scope of Power and Governance, State University of New York Press.
Soderbaum, F (2005). “The international political economy of regionalism”. In: Phillips (Ed.), Globalizing international political economy, Basingstoke: Palgrave Macmillan.pp: 221 – 245.
Zhou, J. (2019). “Power Transition and Paradigm Shift in Diplomacy: Why China and the US March towards Strategic Competition?” The Chinese Journal of International Politics, Vol. 12, Issue 1, pp: 1–34.