چالش‌های اساسی در گذار از نظم نوین جهانی: فرا یک‌جانبه‌گرایی و ظهور چین در نقش قدرت جدید

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیئت علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه لرستان، خرم‌آباد

چکیده

«نظم نوین جهانی» دوره‌ای در موازنه قدرت و باور ایدئولوژیکی است که تحقق نظم نوین جهانی را از طریق فهم، شناسایی و رفع مشکلات جهانی، فراتر از توان واحدهای ملی میسر می‌داند. این اصطلاح به اصول «ویلسون»، «جورج هربرت واکر بوش» و «گورباچف» برای نظم پس از جنگ جهانی دوم بازمی‌گردد. فرا یک‌جانبه‌گرایی گذار از این نظم نوین جهانی است. مسئله اصلی این است که به دلیل بروز منازعات میان قدرت‌های بزرگ مدعی رهبری جهان در عصر حاضر، از جمله آمریکا و چین، نظم نوین کنونی فاقد مشروعیت و نهادهای کارآمد برای رفع موانع تکوین ساختارهای نظام حکومتی جهانی است. پژوهش حاضر درصدد بوده است که عمده‌ترین چالش‌های عبور از نظم نوین جهانی به سمت گذار از یک‌جانبه‌گرایی را تبیین نماید. با این فرض که عبور از نظم نوین جهانی، ترجمان فرا یک‌جانبه‌گرایی و ظهور قدرت‌های جهانی بوده، فرضیه قابل پردازش این است که چالش‌های گذار از یک‌جانبه‌گرایی ریشه در دوگانگی ساختار نظام بین‌الملل، بروز دیدگاه مبتنی بر گذار از نظام وستفالیایی و قواعد و موانع امنیتی و ایدئولوژیکی داشته باشد. یافته‌های پژوهش بیانگر جاه‌طلبی رو به افزایش قدرت‌های بزرگ، تضعیف چشمگیر نقش ایالات متحده آمریکا در نظام بین‌الملل، تکوین قدرت‌های جدید اقتصادی و سیاسی و عبور از نظام تک‌قطبی بوده است.

کلیدواژه‌ها


بال، آلن ر. بی گای پیترز (1384). سیاست و حکومت جدید. مترجم: عبدالرحمن عالم. تهران: نشر قومس.
براتی، رضا و شیرخانی، محمدعلی (2013)، سیاست خارجی عمل گرایانه و توسعه اقتصادی (مطالعه موردی: چین از سال 2010-1978)، فصلنامه مطالعات راهبردی جهانی شدن: مرکز ملی مطالعات جهانی شدن، دوره 4 شماره 12. ص‌ص 133-164.
دوئک، کولین (1385). چشم‌اندازهای تازه در استراتژی کلان آمریکا. مترجم: ناصر اسدی. فصل‌نامه راهبرد. (۳۹): ص‌ص 314-295.
ذوالفقاری، وحید (1394). امنیت، توسعه و انتخاب استراتژیک: تلاش چین برای دستیابی به جایگاه قدرت بزرگ. فصلنامه روابط خارجی. (۲): ص‌ص 189-163.
عالم، عبدالرحمن (1391). بنیادهای علم سیاست. تهران: نشر نی.
عبدالهی، محسن (1390). جهانی‌شدن و مدیریت توسعه سیاسی. تهران: انتشارات شرح.
کمیسیون تدوین استراتژی امنیت ملی آمریکا. استراتژی امنیت ملی آمریکا در قرن 21. تهران: مؤسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر.
کیسینجر، هنری (1994). نظم نوین جهانی. تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
نقیب‌زاده، بابک (1392). تاریخ دیپلماسی و روابط بین‌الملل از پیمان وستفالی تا امروز. تهران: نشر قومس.
هیوود، آندرو (1389). سیاست. مترجم: عبدالرحمن عالم. تهران: نشر نی.
هیوود، آندرو (1389). مقدمه نظریه سیاسی. مترجم: عبدالرحمن عالم. تهران: نشر قومس.
Beckman, Robert (2013). The UN Convention on the Law of the Sea and the Maritime Disputes in the South China Sea. American Journal of International Law, vol.107.
Buzan, Barry (2011). The Inaugural Kenneth N. Waltz Annual Lecture. A World Order without Superpowers: Decentered Globalis. International Relations, vol. 25, No.1.
Buzan, Barry (2010). China in international society: is 'peaceful rise' possible?, The Chinese journal of international politics,vol. 3 (1):5-36.
Chamsky, Noam (2016). The Decline of American Empire, salon, May 10.
Cox, Michael (2012). Power Shifts, Economic Change and the Decline of the West?, International Relations, 369-388.
Foot, Rosemary, and Walter, Andrew (2011). China, the United States, and Global Order. Cambridge: Cambridge University Press.
Hurrell, Andrew (2007). On Global Order: Power, Values, and the Constitution of International Society. Oxford: Oxford University Press.
Ikenberry, John (2002). America Unrivaled: The future of the balance of power , Ithaca & London: Cornell university press.
Ikenberry, John (2011). The Future of the Liberal World Order, Foreign Affairs,17-29.
Ikenberry, John (2012). Liberal Leviathan: The Origins, Crisis and Transformation of The American world order. Princeton and Oxford: Princeton University Press.
Ikenberry, John (2018). The end of liberal international order?, International Affairs,Vol.94(1):7-23.
Koppell, Jonathan (2013). Review Article. Perspectives on Politics. vol. 11, No.1.
Koskenniemi, Martti (2012). Hegemonic Regimes In Regime Interaction in International Law: Facing Fragmentation, Cambridge: Cambridge University Press.
Lardy, Nicholas (2003). The Economic Rise of China: Threat or Opportunity?, Fedral Reserve Bank of Cleveland, 9-27.
McCoy, Alfred (2010). The Decline and fall of the American Empire, The Nation.
Mearsheimer, John (2006). Chinas Unpeacfull Rise,Current History:160-162.
Owen, John M (2019). Ikenberry, International relatioannd theory and The rise of China”, The British journal of Politics and International relation, vol.21(1):55-62.
Prantl, Jochen (2013). Effective Multilateralism: Through the Looking Glass of East Asia. London: Palgrave Macmillan.
Norman Grigg. William (2004). America’s Engineered Decline, John Birch Society.
Rachman, Gideon (2014). Think Again: American Decline, foreign policy, 643-653.
Terhalle, Maximillian (2015). The Transition of Global Order. Germany: Potsdam University Press.
Zakaria, Fareed (2008). The Post-American World, New York:W. W. Norton & Company.