توسعۀ صنایع موشکی جمهوری اسلامی ایران و سیاست‏های دفاعی _ امنیتی شورای همکاری خلیج‌فارس

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم سیاسی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه شیراز

2 دانش‏ آموخته کارشناسی ‏ارشد مطالعات منطقه ‏ای دانشگاه شیراز

چکیده

تحولات در برنامۀ موشکی ایران در سال‏های اخیر، توجهات زیادی را در محیط بین‌المللی و منطقه‏ای به خود اختصاص داده است. باوجود آنکه جمهوری اسلامی ایران توانایی موشکی خود را بارها دفاع از کشور و بازدارنده اعلام کرده، اما این توسعه، همواره نگرانی‌ها و واکنش‏هایی را در عرصۀ منطقه‌ای و بین‌المللی فراهم آورده و با پیامدهایی همراه بوده است. هدف پژوهش حاضر، بررسی پیامدهای توسعۀ صنایع موشکی جمهوری اسلامی ایران، بر سیاست‌های دفاعی _ امنیتی شورای همکاری خلیج‌فارس است؛ لذا این پژوهش با تمرکز بر شورای همکاری خلیج‌فارس، این پرسش را مطرح می‏سازد که «توسعۀ صنایع موشکی ایران چه تأثیری بر سیاست‌های دفاعی _ امنیتی شورای همکاری خلیج‌فارس داشته است؟». یافته‏های تحقیق نشان دادند که تلاش برای تقویت توان نظامی از طریق خریدهای گستردۀ تسلیحات نظامی و استقرار سپر دفاع موشکی، ائتلاف‌سازی‏های امنیتی و همچنین تقویت همکاری نهادی از مهم‌ترین پیامدهای توسعۀ موشکی ایران در سیاست‏های دفاعی _ امنیتی شورای همکاری خلیج‏فارس بوده است. روش پژوهش، توصیفی _ تحلیلی می‏باشد و داده‏های مورد نیاز به شیوۀ کتابخانه‏ای و از منابع مختلف از جمله کتاب‌ها، مقالات و وب‏سایت‏های معتبر گردآوری شده است.

کلیدواژه‌ها


اسدی، بیژن (1390). خلیج‌فارس و مسائل آن. تهران: سمت.
اسلامیان، شقایق (1392). «تأثیر رقابت تسلیحاتی متعارف ناپایدار در منطقه خلیج‌فارس با تأکید بر تنگه هرمز از سال 2003 تاکنون بر ثبات و امنیت منطقه». پایان‌نامه کارشناسی‏‏ارشد. استاد راهنما: بابک خبیری. دانشکده حقوق و علوم‌سیاسی: دانشگاه آزاد تهران‏‏مرکز.
ترابی، قاسم (1389). «گسترش سامانه‌های دفاع موشکی آمریکا در خاورمیانه و امنیت جمهوری اسلامی ایران». فصلنامه راهبرد دفاعی. س8. ش31. صص195-224.
جالینوسی، احمد؛ البرزی، هنگامه و طباطبایی، یگانه (1393). «نقش واگرایانه آمریکا در منطقه خلیج‌فارس پس از 11 سپتامبر». سیاست جهانی. د3. ش4. بهار. صص183-213.
جکسون، رابرت و گئورگ سورنسون (1391). درآمدی بر روابط بین‌الملل. ترجمه: مهدی ذاکریان، احمد تقی زاده و حسن سعید کلاهی. تهران: نشر میزان.
جمال‌زاده، ناصر و محمد آقایی (1394). «تأثیر ایران‌هراسی در رقابت تسلیحاتی اعضای شورای همکاری خلیج‌فارس». جستارهای سیاسی معاصر. د6. ش15. بهار. صص19 تا 49.
حسینی، مختار (1382). «سیاست‌های تسلیحاتی در منطقه خاورمیانه». مطالعات دفاعی و امنیتی. ش35. صص111-138.
حیدری، ناصرالدین (1393). «گسترش سامانه سپر دفاع موشکی در خاورمیانه و خلیج‌فارس و امنیت جمهوری اسلامی ایران(2002-2013)». پایان‏‏نامه کارشناسی‏‏ارشد. استاد راهنما: غلامعلی چگینی. دانشکده حقوق و علوم سیاسی: دانشگاه علامه طباطبایی.
عبداله خانی، علی (1389). نظریه‌های امنیت. تهران: موسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر.
عسگرخانی، ابومحمد و محمدرضا حق‌شناس (1390). «تهدیدهای منطقه‌ای و راهبرد تسلیحاتی _ امنیتی ج.ا.ایران». فصلنامه راهبرد دفاعی. س9. ش33. تابستان. صص69-99.
قربانی، مژگان (1391). «استقرار سپر دفاع موشکی آمریکا در خلیج‌فارس و تأثیر آن بر امنیت ملی جمهوری اسلامی». فصلنامه راهبرد دفاعی. س10. ش38. صص1-30.
کاظمی، علی‌اصغر و دیگران (1392). «سامانه‌های دفاع موشکی ایالات‌متحده: از میراث جنگ سرد تا راهبرد نوین اوباما». فصلنامه سیاست جهانی. د2. ش2. صص29-64.
ویلیامز، پل دی (1392). درآمدی بر بررسی‌های امنیت. ترجمه: علیرضا طیب. تهران: امیرکبیر.
Aljazira(2017) ,The growing militarisation of the GCC, Retrieved July 20, 2017 available online at: http://www.aljazeera.com/indepth/ interactive/2017/07/growing-militarisation-gcc-170712144644207.html
Blanchard. Christopher. M. (2016) , “Saudi Arabia: Background and U.S. Relations ”, Congressional Research Service. Retrieved May 4, 2017, Available at:https://digital.library.unt.edu/ark:/67531/ metadc847570/ m2/1/high_res_d/RL33533_2016Apr22.pdf
Cordesman,A. H. (1999) ,The Military Balance in the Middle East: An Executive Summery,  New York, Institute on Global Conflict and Cooperation University of California
Cordesman,A. H. (2015),“Military Spending and Arms Sales in the Gulf”,Peacock: Gulf NationalSecurityBalance.RetrievedMay4,20, Availableat: https://csisprod.s3.amazonaws.com/s3fs-public/legacy_ files/ files/publication/150428_military_spending.pdf
Cordesman ,A. H. and Gold, Bryan (2014) ,The Gulf Military Balance, Washington, DC:Center for Strategic & International Studies. Retrieved May11,2017 Available at: https://cryptome.org/2014/03/gulf-mil-balance.pdf
Copeland, Dale C. (2000) ,“The Constructivist Challenge to Structural Realism: A Review Essay”,International Security, Vol.25, No. 2, PP.187-212.
Davenport, Kelsey. (2016), “Iran's Missile Tests Raise Concerns” ,Arms Control Today, Vol.46, Issue.3,Apr,pp:25-26
DeBiaso, Peppino(2016) ,“ Missile Defense and the GCC: Strengthening Deterrence through a New Framework ,” Vol. 37, No. 3,pp: 89-93
Delory, Stephane. (2011), “The dynamics of missile proliferation in the MiddleEast and North Africa” ,Retrieved Sep3, 2016, EU Non-Proliferation Consortium: )www.nonproliferation.eu/web/documents/other/stphanedelory4e97160965698(
Ekovich, Steven. (2004), “Iran and New Threats in the Persian Gulf and Middle East”, Orbis,Vol. 48 Issue. 1, Winter, pp: 71-87.
Elman, Colin. (2001) ,“History,theory and the democratic peace”,The international History Rewiew,Vol.23,No.4,PP.757-766.
Falleti, Tulia G. & Julia Lynch (2009) “Context and Causal Mechanisms in Political Analysis”, Comparative Political Studies Online, First Published on April 21 2009, 1-24.
Guzansky, Yoel. S. Shapir, Yiftah.(2016) ,“Iran Goes Ballistic”,Middle East Quarterly,Vol.22,No1,PP: 1-12
Governmet Executive(2015) , Saudi Arabia Wants 600 Patriot Missiles in Response to the Iran Deal, Retrieved Agust20, 2017 available online at: http://www.govexec.com/defense/2015/07/saudi-arabia-wants-600-patriot-missiles-response-iran-deal/118712
Kamrava, Mehran(2011), International Politics of the Persian Gulf,New York: Syracuse University Press.
Katzman.Kenneth(2017) ,“Kuwait: Governance, Security, and U.S. Policy”,Congressional Research Service, Retrieved MAY 6, 2017, Available at: https://fas.org/sgp/crs/mideast/RS21513.pdf
Katzman.Kenneth(2017) ,“The United Arab Emirates (UAE): Issues for U.S. Policy”, Congressional Research Service, Retrieved MAY 6, 2017, Available at: https://fas.org/sgp/crs/mideast/RS21852.pdf
Mearsheimer, John J. (2001) , The Tragedy of Great Power Politics , New York: W.W. Norton.
Mistry, Dinshaw.(2007),“European Missile Defense: Assessing Iran's ICBM Capabilities ”,Arms Control Today,Vol.37, Issue.8,Oct,pp: 19-23
Pomper, Miles A; Harvey, Cole.(2010), “Beyond Missile Defense: Alternative Means to Address Iran's Ballistic Missile Threat”,Arms Control Today,Vol.40, Issue.8, Oct,pp: 16-23
Richard L. Garwin.(2008),“Evaluating Iran's missile threat ”,Bulletin of the Atomic Scientists,Vol. 64, No. 2, May/June,pp: 40-43
Rosenfield, Daniel (2012) ,“Countering Iran with Arms Sales to the Gulf Cooperation Council     Available at: ,Retrieved JUN18, 2017,INSTITUTE FOR DEFENSE ANALYSES,States”  file:///C:/Users/javid/Downloads/ADA575294%20(2).pdf
Rubin, Uzi.(2012), “Showcase of Missile Proliferation: Iran's Missile and Space Program ”,Arms Control Today, Vol.42, Issue.1,Jan/Feb,pp: 14-20
SIPRI(2017) ,“SIPRI Military Expenditure Database”, Retrieved MAY 3, 2017, https://www.sipri.org/databases/milex.
Steele. Andrew T. (2011)  ,“Mirage or Reality: Enabling Gulf Cooperation Council (GCC) Collective Defense”,NAVAL WAR COLLEGE Newport, Retrieved JUN15, 2017, Available at: http://www.dtic.mil/ dtic/ tr/fulltext/u2/a546355.pdf
Taylor, Claire)2009) ,“Iran: Conventional Military Capabilities”,International Affairs and Defence Section,Retrieved JUN26, 2017, Available at: file:///C:/Users/javid/Downloads/SN04264%20(2).pdf
The national(2015),Joint missile defence is target for Gulf Arab countries, . Retrieved Jun14, 2017 available online at: https://www.thenational.ae/ world/joint-missile-defence-is-target-for-gulf-arab-countries-1.642680
Williams. Ian and Runbagh.Wes(2015) ,“GCC Missile Defense: A Threat Driven Imperative”, MDAA REGION BRIEF. Retrieved MAY14, 2017 available online at: http://missiledefenseadvocacy.org /resources/ mdaa-country-briefs/gcc-missile-defense-a-threat-driven-imperative/
worldbank.(2017) ,“ GDP (current US$)”, https://data.worldbank.org/ indicator/ NY.GDP.MKTP.CD
دوره 11، شماره 3 - شماره پیاپی 43
این شماره فصلنامه روابط خارجی با تأخیر و در سال 1399 منتشر می‌شود. به دلیل رعایت تسلسل شمارگان فصلنامه، تاریخ آن به سال 1398 است.
پاییز 1398
صفحه 97-131