چالش نظم نئولیبرال و رویکرد اجماع پکن با تمرکز بر قدرت اقتصادی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روابط بین الملل دانشگاه خوارزمی

2 استاد روابط بین الملل دانشگاه خوارزمی

چکیده

سازوکار در حال شکل‌گیری اجماع پکن منجر به تقابلی نظم‌بخش با اجماع واشنگتن شده‌است. این رقابت به‌خصوص در زمینۀ اقتصادی بین آمریکا و چین شدت گرفته‌ که نباید خارج از منابع، ایده و نهاد آن را بررسی کرد. شاید این اجماع در نظر به دنبال ایجاد یک نظم و هژمونی نباشد، عملاً در منابع مالی، ایده و نهاد گویای چیز دیگریست؛ به عبارتی اجماع پکن هرچند بیشتر به دنبال سازوکاری اقتصادی است، در فرهنگ، سیاست، ایدئولوژی و نهادسازی نیز در حال شکل‌گیری است. اجماع پکن علاوه بر اینکه بر تولید ناخالص سرانه تأکید دارد، به سبک زندگی و کیفیت آن، فرهنگ و تعامل با دیگران در نظام بین‌الملل در قالب منابع، نهادها و منابع مالی نیز توجه دارد که می‌تواند شروع یک شیوۀ جدید در ساختار بین‌الملل باشد. پرسش اصلی این پژوهش عبارت است از «اجماع پکن چگونه به عنوان جایگزین یا تکمیل‌کنندۀ نظم هژمونیک بین‌المللی در حال ظهور است؟» برای دستیابی به پاسخ این پرسش از روش تحقیق تبیینی _ تحلیلی با استناد به منابع کتابخانه‌ای و اینترنتی و از نظریۀ «نئوگرامشی در روابط بین‌الملل» بهره برده‌ایم. از نظر نویسندگان مقاله، اجماع پکن از طریق تاکید بر ایده‌ها و نهادهایی متمایز با نظم هژمونیک نئولیبرال و نیز گسترش منابع مالی و پولی به حوزه‌های پیرامونی، جایگزین یا دست‌کم تکمیل کنندۀ نظم هژمونیک است که از اقتصاد شروع شده است.

کلیدواژه‌ها


بانگ، ز. (1390). «معمای قدرت نرم چین، بازنگری در اجماع پکن». در: قدرتنرمچین،استراتژیچیندرحالظهوردرسیاستبینالملل. جیانگ لی، مینگ. ترجمه: عسگر قهرمانپور بناب. تهران: دانشگاه امام صادق(ع).
تقی زاده انصاری، محمد (1395). «چالش بانک سرمایه‌گذاری زیرساخت آسیا و هژمونی مالی اقتصادی آمریکا». فصلنامهسیاستجهانی. د5. ش2. صص147-176.
جعفری، علی اکبر و دیان جانباز  (1394). «قدرت نرم و جایگاه چین در نظام جهانی». فصلنامهسیاستجهانی. د4. ش4. صص129-164.
جوزانی‌کهن، شاهین و شایان جوزانی کهن (1398). «چند جانبه‌گرایی بر اساس مدل اجماع پکن؛ راهبرد چین در منطقه آسیای شرقی». فصلنامهسیاستخارجی. د33. ش3. (پیاپی 131). صص15-135.
رادگودرزی، معصومه و عسگر صفر (1398). «نهادسازی منطقه‌ای چین و آینده نظم بین‌المللی لیبرال: مطالعه موردی: آسیای مرکزی». فصلنامهپژوهش‌هایراهبردیسیاست. س8. ش30. پاییز.
شیرخانی، محمدعلی و فریبرز ارغوانی پیرسلامی (1395). «اجماع پکن؛ الگوی توسعه در عصر جهانی شده». فصلنامۀسیاست. مجلهدانشکدۀحقوقوعلومسیاسی. د46. ش1. صص129-149.
صالحی، مختار و فرامرز حسن زاده (1395). «بررسی تطبیقی اجماع پکن و اجماع واشنگتن» فصلنامهروابطخارجی. س8. ش4. زمستان.
صالحی، مختار (1398). «ابتکار راه ابریشم جدید چین و راهبرد اتحادیه اروپا». فصلنامهپژوهش‌هایراهبردیسیاست. س8. ش30.
متقی، ابراهیم، و علیرضا رضایی(1388).« تبیین مبنای تئوریم تحلیل نظم جهانی در دوران پساجنگ سرد». فصلنامهسیاست. د41. ش4. صص265-282.
میرترابی، سعید و هادی ترکی (1398). «ابتکار احیای جاده ابریشم چین در تکاپوی تامین امنیت انرژی و توسعه صادرات» دوفصلنامهمطالعاتاقتصادیسیاسیبینالملل. د2. ش2. بهار و تابستان.
نریمانی، گلناز؛ اخوان کاظمی، مسعود و صادقی، سید شمس الدین (1397). «تحلیلی بر راهبردها و ابزارهای تحکیم و گسترش قدرت نرم چین». فصلنامهمطالعاتروابطبین‌الملل. د11. ش43.
یزدانی، عنایت‌الله و پریسا شاه‌محمدی (1393). «بررسی وجوه مثبت و لزوم پویایی ایران در ابتکار کمربند اقتصادی از منظر مکتب کپنهاگ آسیایی». فصلنامهمطالعاتآسیامرکزیوقفقاز . د22. ش88.
بی‌نا (10 تیر 1398). «وام‌های چین در مسیر وابستگی اقتصادی و سیاسی دیگر کشورها». تاریخ دسترسی: 1مهر1399. نشانی: poolnews.ir/001Iuh
جمشیدیان، الهام (29فروردین1399). کارمندان دولت چین از ماه آینده ارز دیجیتال ملی دریافت خواهند کرد، تاریخ دسترسی: 24اردیبهشت 1399، نشانی:  
جهادی، مجید (19 بهمن 1399). جنگ ارزهای دیجیتال ملی؛ ژاپن خواستار مقابله با یوآن چین شد، تاریخ دسترسی: 25 اردیبهشت1399، نشانی:
خالقی، امیرحسین (1395). «نئولیبرالیسم به زبان ساده». روزنامهدنیایاقتصاد. شماره 4651. تاریخ چاپ: 6 آبان 1395. نشانی اینترنتی:
بی‌نا (8فروردین1388). تأمین مالی سنگین چین برای جاده ابریشم جدید. تاریخ دسترسی: 31شهریور1399. نشانی: https://www.isna.ir/news/98010802398/
Altun, Sirma. (2015), Debating the Neoliberal Transformation in People’s Arrighi, Giovanni and Lu Zhang. (2011), BEYOND THE WASHINGTON CONSENSUS: A NEW BANDUNG? See discussions, stats, and author profiles for this publication at: https://www.researchgate.net/publication/252076182.
Arrighi, Giovanni and Zhang, Lu ,(2011), beyond the washington consensus: a new bandung, adrees:https://www.researchgate.net/ publication/ 252076182_BEYOND_THE_WASHINGTON_CONSENSUS_A_NEW_BANDUNG.
Bieler, Andreas, and Adam David Morton. 2003. Theoretical and Methodological Challenges of Neo-Gramscian Perspectives in International Political Economy.
Chang,Chang and Chang ,Frank ,(2017), China, the EU and the Netherlands –A Chinese Perspective, China, the EU and the Netherlands –A Chinese PerspectiveVincent Chang and Frank Pieke1This publication is part of a series of LeidenAsiaCentre Press. adrees: https://leidenasiacentre.nl/wp-content/uploads/2017/06/LAC-report-CN-EU-NL-2017.07-final.pdf.
Cox, Robert W. 1981. Social Forces, States and World Orders: Beyond International Relations Theory. Millennium: Journal of International Studies10 (2): 126–155.
Ekman, Alice, (2017), “China's New Silk Roads: A Flexible Implementation Process, from Words to (Re)action? “, IN: Alic Ekman & et al, Three Years of China's New Silk Roads, Brussels: Ifri.
Flockhart,Trine and other(2014), Liberal Order in a Post-Western World,Transatlantic Academy,Washington, DC 20009,This publication can be downloaded for free at www.transatlanticacademy.org.
Henelito A. Sevilla Jr (2017) China’s New Silk Route Initiative: Political andEconomic Implications for the Middle East and Southeast Asia, Asian Journal of Middle Easternand Islamic Studies, 11:1, 83-106, DOI: 10.1080/25765949.2017.12023327
Ikenberry, G. John(2018), The end of liberal international order?Published by Oxford University Press on behalf of The Royal Institute of International Affairs.
Javier, Va dell, Leonardo, Ramos and Pedro Neves. (2014), The international implications of the Chinese model of development in the Global South: Asian Consensus as a network power. Revista Brasileira de Política Internacional, Adress: http://www.scielo.br/scielo.php? script=sci_arttext&pid=S0034-73292014000300091.
Kupchan, Charles A(2014),Reordering Order: Global Change and the Need for a New Normative, Liberal Order in a Post-Western World,Transatlantic Academy,Washington, DC 20009,This publication can be downloaded for free at www.transatlanticacademy.org.
Lopes , Carlos, (2012), Economic Growth and Inequality: The New Post-
Meltzer, Joshua P and Shenai, Neena, (2019), The US-China economic relationship: A comprehensive approach, Adrees: https://www.brookings.edu/research/the-us-china-economic-relationship-a-comprehensive-approach/
 NYE, JR, JOSEPH S (2019) The rise and fall of American hegemony from Wilson to Trump. Published by Oxford University Press on behalf of The Royal Institute of International Affairs. All rights reserved. For permissions, please e-mail: journals.permissions@oup.com.
PARMAR,INDERJEET(2018), The US-led liberal order: imperialism by another name?Published by Oxford University Press on behalf of The Royal Institute of International Affairs.
Ramo, Joshua Cooper. (2004). The Beijing Consensus: Notes on the New Physics of Chinese Power. London: Foreign Policy Centre.
Republic of China: Washington Consensus and Beyond, Eberhard Karls University, Tuebingen.
Shen, Simon and Chan, Wilson(2018), A comparative study of the Belt and Road Initiative and the Marshall plan, Palgrave Communications volume 4, Article number: 32.
Washington Consensus, Centro de Estudos Sociais da Universidade de Coimbra. Adrees: http://journals.openedition.org/rccsar/426.
Yan, Xuetong (2018), Chinese Values vs. Liberalism: What Ideology Will Shape the International Normative Order?, The Chinese Journal of International Politics, Volume 11, Issue 1, Spring 2018, Pages 1–22.
Yao, yang. (2011), BEIJING CONSENSUS OR WASHINGTON CONSENSUS: What Explains China’s Economic Success? Adrees: https://openknowledge.worldbank.org/bitstream/handle/10986/6098/deor_13_1_26.pdf;sequence=2 .
Zhang, Qingmin, (2015), “China’s Relations with Developing Countries: Patterns, Principles, Characteristics, and Future Challenges”, in Handbook on China and Developing Countries, Edited by Carla P. Freeman. Edward Elgar Publishing Limited.