مضامین و چالش ‏های نقش راهبردی دیپلماسی اقتصادی در توسعۀ تجارت خارجی ایران

نویسندگان

1 * دانش‌آموخته دکتری مدیریت بازرگانی‌‌‌‌. ‌دانشگاه آزاد اسلامی همدان (نویسنده مسئول)

2 استادیارگروه مدیریت بازرگانی‌‌‌‌. ‌واحد کرمانشاه‌‌‌‌. ‌دانشگاه آزاد اسلامی کرمانشاه‌‌‌‌.

چکیده

ساختار اقتصادی کشورها تحت تأثیر سیاست خارجی است‌‌‌‌. ‌دیپلماسی به‌عنوان نقش اول توسعۀ اقتصادی به‌شمار می‏رود؛ بنابراین بهبود روابط ایران در سطح منطقه از اهمیت زیادی برخوردار است که در پژوهش‏های پیشین توجه چندانی به آن صورت نگرفته است‌‌‌‌. ‌این مطالعه با هدف «بررسی و شناسایی مضامین و چالش‌های نقش راهبردی دیپلماسی اقتصادی در توسعۀ تجارت خارجی ایران» صورت گرفته است‌‌‌. ‌در این پژوهش‌‌‌‌، ‌‌با روش کیفی تحلیل تم و نمونه‌گیری به صورت غیراحتمالی هدفمند با تکنیک گلوله‌برفی انتخاب گردید‌‌‌. ‌گردآوری داده‌ها از طریق مصاحبۀ نیمه ساختاریافته با کارشناسان و خبرگان و فعالان در حوزۀ تجارت خارجی انجام شد و با روش تحلیل تم‌‌‌‌، ‌‌مضامین و چالش‏های اصلی دیپلماسی اقتصادی استخراج و دسته‌بندی شد‌‌‌‌. ‌در پژوهش حاضر پس از بررسی و استخراج نهایی ماتریس‌‌‌‌، ‌‌سه مضمون به‌عنوان چالش‏های پیش‌رو مشخص گردید که مضامین نهایی عبارتنداز: ضعف نظام ساختاری سیاست خارجی در بستر جذب و انتقال «ظرفیت‌ها» و«فرصت‌های اقتصادی»‌‌‌‌، ‌‌عدم تعادل کارکردهای نهادهای اقتصادی در پیشبرد توسعۀ تجارت خارجی در بازارهای بین‏المللی‌‌‌‌، ‌‌تخریب زنجیرۀ ارزش در استفاده از ظرفیت‌های داخلی و افزایش فعالیت‌های غیرمولد‌‌‌.

کلیدواژه‌ها


موسوی شفایی‌‌‌، ‌مسعود‌‌‌؛ ‌ایمانی‌‌‌، ‌همت‌‌‌ و ‌باقری‌‌‌، ‌مهدی (1395)‌‌‌‌. ‌«دیپلماسی اقتصادی و قدرت‌یابی چین در عرصه جهانی»‌‌‌‌. مطالعات اقتصاد سیاسی بین الملل. س1. ش2. صص35-82.
Berridge, G. R. (2015). Economic and Commercial Diplomacy. In Diplomacy (pp. 210-224). Palgrave Macmillan, London.
Bloor, M., & Wood, F. (2006). Keywords in qualitative methods: A vocabulary of research concepts. Sage.
Brighi, Elisabetta & Hill, Christopher (2008), "Implementation and Behavior", In: Steve Smith& Amelia Hadfield & Tim Dunne, Foreign Policy Theories, Actors, Cases, London: Oxford University Press.
Briguglio, L. (2014). A vulnerability and resilience framework for small states.
Briguglio, L. P. (2016). Exposure to external shocks and economic resilience of countries: evidence from global indicators. Journal of Economic Studies, 43(6), 1057-1078.
Briguglio, L., Cordina, G., Farrugia, N., & Vella, S. (2006). Conceptualizing and measuring economic resilience. Building the Economic Resilience of Small States, Malta: Islands and Small States Institute of the University of Malta and London: Commonwealth Secretariat, 265-288.
Disdier, A.-C. and K. Head (2008), ‘The Puzzling Persistence of the Distance Effect on Bilateral Trade’,The Review of Economics and Statistics, 90, 1, 37–48.
Didier, L. (2018). Economic diplomacy: The “one–China policy” effect on trade. China Economic Review, 48, 223-243.
Gurvich, E. (2016). Institutional constraints and economic development. Russian Journal of Economics, 2(4), 349-374.
Hausmann, R. and D. Rodrik (2003), ‘Economic Development as Self Discovery’, Journal of Development Economics, 72, 2, 603–33.
Idrisov, G., Ponomarev, Y., & Sinelnikov-Murylev, S. (2016). Terms of trade and Russian economic development. Russian Journal of Economics, 2(3), 279-301.
Karam, F., & Zaki, C. (2018). Why don’t MENA countries trade more? The curse of deficient institutions. The Quarterly Review of Economics and Finance.
Marques, J. C. (2017). Business Diplomacy in Brazil: Early Lessons from an Emerging Economy. In International Business Diplomacy: How can Multinational Corporations Deal with Global Challenges? (pp. 219-239). Emerald Publishing Limited.
Márquez-Ramos, L., Martínez-Zarzoso, I., & Suárez-Burguet, C. (2011). Trade Policy versus Trade Facilitation: An Application Using'Good Old'OLS. Economics Discussion Paper, (2011-38).
Moons, S. J., & van Bergeijk, P. A. (2017). Does economic diplomacy work? A meta-analysis of its impact on trade and investment. The World Economy, 40(2), 336-368.
Moons, S., & van Bergeijk, P. (2013). A meta-analysis of economic diplomacy and its effect on international economic flows. ISS Working Paper Series/General Series, 566, 1-30.
Naray, O. (2008). Commercial Diplomacy: AConceptual Overview.World Conference of TPOs The Hague The Netherlands.
Nguyen, Q. T., & Almodóvar, P. (2018). Export intensity of foreign subsidiaries of multinational enterprises: The role of trade finance availability. International Business Review, 27(1), 231-245.
Özdemir, E., & Serin, Z. V. (2016). Trading State and Reflections of Foreign Policy: Evidence from Turkish Foreign Policy. Procedia Economics and Finance, 38, 468-475.
Papadimitriou, P., & Pistikou, V. (2014). Economic Diplomacy and Security in Sovereign States. Procedia Economics and Finance, 9, 42-65.
Ploae, C. (2010). (n.d.). Recent trends of Commercial Diplomacy in the Balkans Area.
Ruël, H. J., & Wolters, T. (2016). Business diplomacy. The SAGE handbook of diplomacy.
Silverman, D. (Ed.). (2009). Qualitative research. Sage.
Tlhabanello, T. (2014). An Assessment of Economic and Commercial Diplomacy in Micro-States: A Case Study of Namibia.
van Bergeijk, P. A. G., H. de Groot and M. Yakop (2011a), ‘The Economic Effectiveness of Diplomatic Representation: An Economic Analysis of its Contribution to Bilateral Trade’, The Hague Journal of Diplomacy, 6, 1–2, 101–20.
Woolcock, S., & Bayne, N. (Eds.). (2013). The new economic diplomacy: decision-making and negotiation in international economic relations. Ashgate Publishing, Ltd.
Bayne, N., & Woolcock, S. (Eds.). (2011). The new economic diplomacy: decision-making and negotiation in international economic relations. Ashgate Publishing, Ltd.
Yiu, L., & Saner, R. (2017). Business Diplomacy in Implementing the Global 2030 Development Agenda: Core Competencies Needed at the Corporate and Managerial Level. In International Business Diplomacy: How can Multinational Corporations Deal with Global Challenges? (pp. 33-58). Emerald Publishing Limited.
دوره 11، شماره 4 - شماره پیاپی 44
این شماره فصلنامه روابط خارجی با تأخیر و در سال 1399 منتشر می‌شود. به دلیل رعایت تسلسل شمارگان فصلنامه، تاریخ آن به سال 1398 است.
زمستان 1398
صفحه 63-79