چالش چین دربرابر ایالات متحده؛ رقابت بر سر جایگاه و الگوی ارائه کمک خارجی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه روابط بین‌الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.

چکیده

تجربه چند دهه گذشته حاکی از آن است که به موازات انباشت قدرت اقتصادی وسیاسی کشورها، کمک خارجی به عنوان یکی از ابزارهای عمده در پیگیری منافع ملی در عرصه بین المللی مورد توجه کشورهای مختلف قرار گرفته است. تحول جدیدی که درعرصه کمک خارجی به ویژه در سال های نخست هزاره جدید رخ داده، حضور پررنگ وبلندپروازنه چین در این عرصه است که توجهات بین المللی و آکادمیک بسیاری را به خود جلب کرده است. پرسشی که مقاله با روش توصیفی-تبینی در جستجوی پاسخ آن بوده این است که حضور پر رنگ تر چین در عرصه کمک های خارجی در سال های نخست هزاره جدید، چگونه بر جایگاه و الگوی ایالات متحده محور موجود در ارائه کمک های خارجی، تأثیر گذاشته است؟ پاسخی که به عنوان فرضیه به این پرسش داده شده این است که گسترش سریع کمک های خارجی چین در سال های نخست هزاره جدید به همراه رویکرد و عملکرد متفاوت چین در ارائه این کمک ها، سبب به چالش کشیده شدن جایگاه و الگوی مورد نظر ایالات متحده در ارائه کمک های خارجی شده است. مقاله نشان می دهد که ظهور سریع و پر شدت چین در عرصه ارائه کمک خارجی، عملا سبب طرح ایده های نوینی در رابطه میان کمک خارجی با سیاست خارجی و ترویج الگوی مطلوب توسعه در مباحث اقتصاد سیاسی بین المللی شده است به گونه ای که می توان از بروز رقابت میان الگوی چینی با الگوی مطلوب ایالات متحده در عرصه ارائه کمک خارجی سخن گفت.

کلیدواژه‌ها


  • الوند، مرضیه‌السادات و ابومحمد عسگرخانی (1393). «کارویژه ‏های قدرت نرم در سیاست خارجی چین». پژوهشنامه ایرانی سیاست بین‌ا‌لمل.س3. ش1. پاییز و زمستان. صص1-25.
  • استیگلیتز، جوزف (1387). جهانی‌سازی و مسائل آن. ترجمه: حسن گلریز. چ4. تهران:نشر نی.
  • اوریو، پائولو (1393). الگوی چینی توسعه: چالش توسعه پرشتاب وهماهنگ‌سازی دوباره دولت و جامعه. ترجمه: سعید میرترابی و اسماعیل ربیعی. تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق(ع).
  • بالام، دیوید و مایکل وست (1397). درآمدی براقتصاد سیاسی بین‌ا‌لملل. ترجمه: احمد ساعی و عبدالمجید سیفی. چ2. تهران: نشر قومس.
  • دهقانیان، محمدحسین (1396). «سیاست خارجی چین در دوره شی جین پینگ». مندرج در: جامعه، سیاست و اقتصاد در چین امروز. گردآوری: ابوالفضل علمایی‌فر. تهران: انتشارات ابرار معاصر.
  • دهقانیان، محمدحسین (1397). ایران در آیینه سیاست خارجی چین. تهران: انتشارات ابرار معاصر.
  • کوهن، تئودور اچ. (1392). اقتصاد سیاسی جهانی: نظریه و کاربرد. ترجمه: عادل پیغامی و دیگران. تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق(ع).
  • لارسون، توماس و دیوید اسکیدمور (1383). اقتصاد سیاسی بین‌ا‌لملل؛ تلاش برای کسب قدرت و ثروت. ترجمه: احمد ساعی و مهدی تقوی. چ3. تهران:نشر قومس.
  • Amusa, K. et al. 2016. ”The political and economic dynamics of foreign aid: A case study of United States and Chinese aid to Sub-Sahara Africa”, ERSA working paper, 595. https://econrsa.org/2017/wp-content/uploads/working_paper_594.pdf
  • Brautigm, D. 2011. “Aid with Chinese characteristics”, Journal of international Development, 23(5).
  • Burnside, C., and Dollar, D. 2000. “Aid, Policies, and Growth”, American Economic Review, VOL. 90 NO. 4.
  • Carey, R., & Li, X. 2016. “The BRICS in International Development: The New Landscape”, (No. IDS Evidence Report; 189), Brighton: Institute of Development Studies. https://opendocs.ids.ac.uk/opendocs/bitstream/handle/123456789/12680/ER189_TheBRICSinInt ernationalDevelopmentTheNewLandscape.pdf?sequence=3
  • China’s International Development Cooperation in the New Era .2021. The State Council Information Office of the People’s Republic of China,January 2021. http://english.www.gov.cn/archive/whitepaper/202101/10/content_WS5ffa6bbbc6d0f72576943922.html
  • Harrigan, J., and Wang, C. 2011. “A New Approach to the Allocation of Aid among Developing Countries: Is the USA different from the Rest?”, World Development, 39(8).
  • Hayter, T. 1981 .The creation of world poverty: an alternative view to the Brandt report., London: Pluto Press.
  • Johnston, L. and Rudyak M. 2018.China’s ‘Innovative and Pragmatic. Foreign Aid: Shaped by and now Shaping Globalization., ‘Presented at China: Wealth and Power’ conference. ttps://www.researchgate.net/publication/ 318571464_China's_'Innovative_and_Pragmatic'_Foreign_Aid_Shaped_by_and_now_Shaping_Globalisation ference held in Canberra, 7–8 April 2016.
  • Kjøllesdal, K. and Welle-Strand, A. .2010. “Foreign Aid Strategies: China Taking Over?”, Asian Social Science, 6.10.
  • Kilby, P. 2018. “China and United State as aid donors”. East-West Center, Policy Studies, No. 77.
  • Lin, J. and Wang, Y. 2014. “China–Africa co-operation in structural transformation”. WIDER Working Paper No. 2014/046, February, United Nations University World Institute for Development Economics Research, Helsinki.
  • Liu A. Tang, B. 2017. “US and China Aid to Africa: Impact on the Donor-Recipient Trade Relations” , MPRA Paper, No. 82276. Online at https://mpra.ub.uni-muenchen.de/82276/
  • Leung, G. C. K. 2011. “China’s energy security: Perception and reality”. Energy Policy, 39(3).
  • Lin, J. 2011. “New Structural Economics: A Frame Work for Rethinking Development”. The Third World Research Observer, 26(2).
  • Liu H., Huang M., 2013. Research on China’s Foreign Aid and International Liability., published by China Social Science Publishing House. http://www.oecd.org/dac/stats/the07odagnitarget-ahistory.htm
  • Lum, T., et al .2009. China’s foreign aid activities in Africa, Latin America, and Southeast Asia. Retrieved from http:// www. fas. org/sgp/crs/row/ R40361.pdf
  • Morphy, T. 2017. “Out Some (But Not All) The Secrets Of China's Foreign Aid”. The Guardian, October 31.
  • Nowak, W. 2015. “China’s Development Aid Strategies”. Chinese Business Review, April 2015, Vol. 14, No. 4, 201-209.
  • Nowak-Lehmann, F., et al. 2013. “Does foreign aid promote recipient exports to donor countries?” , Review of World Economics 149, 505-535.
  • OECD report .2009. Aid (ODA) disbursements to countries and regions. Retrieved from http://stats.oecd.org.
  • Picard L. and Buss T. 2009. A fragile balance: Re-exemining the history of aid, diplomacy and security. Sterling VA: Kumarian Press.
  • Power, P. et al. 2012. China’s Resource Diplomacy in Africa: Powering Development?. Hampshire: Palgrave Macmillan.
  • Quadir, F. 2013. “Rising donors and the new narrative of South-South cooperation”. Third World Quarterly, 34(2): 321-338.
  • Ramo, J. C. 2004.The Beijing Consensus. London :Foreign Policy Center.
  • Samy, Y. 2010. “China’s aid policies in Africa: opportunities and challenges”. , The Roundtable 99, (406): 75-90.
  • State Council . 2014.White Paper on China’s Foreign Aid., Beijing: China: Xinhua/Information Office of the State Council. http://english.gov.cn/archive/white_paper/2014/08/23/content_281474982986592.htm.
  • Tarnoff, C. and Lawson, M. 2018. “Foreign Aid: An Introduction to U.S. Programs and Policy”., Congressional Research Service, April 25, 7-5700.
  • Taylor, I. (2009). China's new role in Africa. Boulder, CO: Lynne Rienner Publishers.
  • Thruth,G. 2018.”Trump Embraces Foreign Aid to Counter China’s Global Influence”. New York Times, Oct. 14. https://www.nytimes.com/2018/10/14/world/asia/donald-trump-foreign-aid-bill.html
  • US Congressional Research Service.2020. “U.S. Foreign Assistance”, IF10183. Version 14, Updated May 6. https://fas.org/sgp/crs/row/IF10183.pdf
  • Wang, H. 2013. “A deeper look at china’s “going out” policy”, Centre for International Governance Innovation. https://www.cigionline.org/sites/ default/ files/hongying_wang_mar2016_web.pdf
  • Woods, N. 2008. “whose aid? whose influence? China, emerging donors and the silent revolution in development assistance”. International Affairs, Vol. 84(6).
  • Xu, J., & Carey, R. 2015.”China’s international development finance, Past, present and future”. ,WIDER Working Paper 2015/130, Helsinki: UNU-WIDER. https://www.wider.unu.edu/sites/default/files/WP2015-130-.pdf
  • Wang, Y. 2016. “The effect of bargaining on US economic aid” . International Interactions, 42(3): 479-502.
  • Weimin, R. 2017. Infrastructure Connectivity Stabilizer and Propeller for Belt and Road Initiative: Official. Belt and Road Portal, June 23. Available at https://eng.yidaiyilu.gov.cn/home/rolling/17000.htm.
  • Wolf, C., et al 2013. China’s foreign aid and government-sponsored investment activities. Scale, content, destinations, and implications. Retrieved from http://www.rand.org/content/dam/rand/pubs/research_reports/RR100/RR118/RAND_RR118.pdf
  • Wood, R. 1986. “From Marshal plan to debt crisis”. World Economy, vol. 355.
  • Zhang, Y. 2016.China’s Aid and Investment in Africa: A Viable Solution to International Development?., Fudan University. https://www.hhs.se/ contentassets/ .../ yu-zheng---chinas-aid-and-investment-in-africa-.pdf.