تغییرات اقلیمی؛ ظهور و تشدید بحران های فراگیر امنیتی بین المللی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دکترای جغرافیای سیاسی و پژوهشگر ارشد مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی

چکیده

مجموعه‌ای از عوامل با محوریت اصلی انسان در چند سدۀ اخیر باعث شده تا فضای جغرافیایی جهان، تحولات اساسی را در ابعاد مختلف تجربه کند؛ تحولاتی که برآیند و ماحصل آن، تغییر در اقلیم جهان بوده است. تغییرات اقلیمی پیامدهایی را در ابعاد مختلف برای جهان به همراه دارد، از جمله مهم‌ترین آنها در حوزۀ امنیت بین‌المللی می‌باشد. هدف پژوهش حاضر که با استفاده از روش توصیفی _ تحلیلی انجام یافته، بررسی پیامدهای تغییرات اقلیمی در این حوزه می‌باشد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد تأثیرپذیری امنیت، به‌ویژه امنیت بین‌المللی، از تغییر اقلیم بسیار زیاد است، زیرا اقلیم شکل‌دهندۀ ویژگی‌ها و کارویژه‌های فضاهای جغرافیایی جهان است. لذا ثبات و نظم طبیعی نسبی حاکم بر جهان و کشورهای آن به دلیل ثبات اقلیمی آن در طول دهه‌های اخیر بوده است و اگر تغییراتی در آن صورت گیرد، بی‌ثباتی و ناامنی حاکم خواهد شد و تهدیدات مختلفی را ایجاد یا تشدید خواهد کرد. به‌گونه‌ای که می‌توان گفت بزرگ‌ترین و خطرناک‌ترین تهدید فعلی و آیندۀ کره زمین، تغییرات اقلیمی است و پیامدهای آن به مراتب بیشتر از هر جنگی است. از مهم‌ترین چالش‌های تغییرات اقلیمی برای امنیت بین‌المللی می‌توان به خطر افتادن کل یا بخشی از قلمروهای ملی کشورهای ساحلی و جزیره‌ای، ایجاد و تشدید بی‌ثباتی و ناامنی بین‌المللی، ظهور و گسترش تروریسم و افراط‌گرایی، ایجاد یا تشدید اختلافات و منازعات مرزی دریایی، تضعیف امنیت دریایی، ایجاد و تشدید بحران‌های بین‌المللیِ مهاجرت و آب، ایجاد یا گسترش حکومت‌های ضعیف و شکننده، تغییر در موقعیت و اهمیت ژئوپلیتیکی برخی از مناطق مهم جهان، به خطر افتادن تجارت بین‌المللی، افزایش رقابت‌های بین‌المللی و ... اشاره کرد. شایان ذکر است تغییرات اقلیمی باعث شکل‌گیری مسیرهای جدید دریایی و برای برخی از مناطق و کشورهای جهان به‌ویژه قطب شمال به ایجاد فرصت‌هایی منجر می‌شود.

کلیدواژه‌ها


حافظ‌نیا، محمدرضا (1394). بیعدالتیفضاییو پیامدهایسیاسیآن. مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی: دفتر مطالعات سیاسی.
Alexander, Lisa & others (2015) The science of climate change: Questions and answers, Australian Academy of Science, from: https://www.science. org.au/ files/userfiles/learning/documents/climate-change-r.pdf
Arctic Council Sustainable Development Working Group(2016) Arctic Energy, from: https://www.sdwg.org/wp-content/uploads/2016/04/ ArcticEnergyReport-2009.pdf
Arctic Strategic Outlook(2019) United States Coast Guard, Office of Emerging Policy, from: https://www.uscg.mil/Portals/0/Images/ arctic/Arctic_Strategic_Outlook_APR_2019.pdf
Burkett, Maxine (2011) The Nation Ex-Situ: On climate change, deterritorialized nationhood and the post-climate era, Climate Law 2.
Busby, Joshua William (2016) Climate Change and US National Security: Sustaining Security Admidst Unsustainability, Reproduced with the Permission of Oxford University Press.
CAMPBELL, KURT M. & PARTHEMORE, CHRISTINE(2016) National Security and Climate Change in Perspective, from: https://www.brookings.edu/wp-content/uploads/2016/07/climaticcataclysm_chapter.pdf
Karas, Thomas H (2003) Global Climate Change and International Security, Prepared by Sandia National Laboratories.
Das, Onita (2016) Climate Change and Armed Conflict: Challenges and Opportunities for Maintaining International Peace and Security Through Climate Justice, Climate Justice, Environmental Law Institute, from:  http://eprints.uwe.ac.uk/30412/1/15%20Climate%20Justice%20ch%2015_copyright.pdf
Di Leva, Charles&Morita, Sachiko (2007) Maritime Rights of Coastal States and Climate Change: Should States Adapt to Submerged Boundaries? The legal vice presidency, the World Bank.
Department of Defense(2015)  National Security Implications of Climate-Related Risks And A Changing Climate,  Submitted in Response to a Request Contained in Senate Report 113-211, Accompanying H.R. 4870, the Department of Defense Appropriations Bill, from:  https://archive.defense.gov/pubs/150724-congressional-report-on-national-implications-of-climate-change.pdf?source=govdelivery
European Union Institute for Security Studies (2015) A New Climate for peace, Taking Action on Climate and Fragility Risks, An Independent Report Commissioned by the G7 Members, Submitted under the German G7 Presidency.
Gagain, Michael (2011) Climate Change, Sea Level Rise, and Artificial Islands: Saving the Maldives’ Statehood and Maritime Claims through the ‘Constitution of the Oceans’, Colo. J. Int’l Envtl. L. & Pol’y,
Gautam, P. K. (2009) Climate Change and the Military, Journal of Defence Studies, Vol 3. No 4. October, from: https://idsa.in/system/files/ jds_3_4_pkgautam.pdf
Germond, Basil & Mazaris, Antonios D. (2019) Climate Change and Maritime Security, Marine Policy 99.
Henderson, Rebecca M. & Reinert, Sophus A. & Dekhtyar, Polina & migdal, Amram (2018) Climate Change in 2018: Implications for Business, Harvard Business School.
Hong, Nong (2012) The Melting Arctic and Its Impact on China’s Maritime Transport, Research in Transportation Economics, NO. 35.
Holland, Andrew & Vagg, Xander (2013) The Global Security Defense Index on Climate Change: Preliminary Results, National Security Perspectives on Climate Change from Around the World.
Hsiang, Solomon M. & Burke, Marshall(2013) Climate, Conflict, and Social Stability: what does the Evidence Say?, Springer Science, from: https://web.stanford.edu/~mburke/papers/Hsiang%20and%20Burke%202013.pdf
Intergovernmental Panel on Climate Change(2014) Climate Change 2014 Impacts, Adaptation, and Vulnerability Part A: Global and Sectoral Aspects, Intergovernmental Panel on Climate Change, Working Group II Contribution to the Fifth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change, from:  https://www.ipcc.ch/site/assets/ uploads/ 2018/02/WGIIAR5-PartA_FINAL.pdf
King, Christopher(2014) Climate Change: Implications for Defence, Key Findings from the Intergovernmental Panel on Climate Change Fifth Assessment Report, US Army Command and General Staff College University of Cambridge’s Institute for Sustainability Leadership (CISL), from: http://gmaccc.org/wp-content/uploads/ 2014/06/AR5_Summary_Defence.pdf
Lippert, Tyler H. (2016) NATO, Climate Change and international Security, a Risk Governance Approach, Published 2016 by the RAND Corporation.
Livingstone, D. N. (2015). The Climate of War: Violence, Warfare and Climatic Reductionism. Wiley Interdisciplinary Reviews: Climate Change, 6(5), 437-444. https://doi.org/10.1002/wcc.352
- Lusthaus, Jonathan(2010) Research and Analysis Shifting Sands: Sea Level Rise, Maritime Boundaries and Inter-state Conflict, POLITICS, NO: 30(2).
Menefee, Samuel pyeatt (1991) Half Seas Over": The Impact of Sea Level Rise on International Law and Policy, UCLA Journal of Environmental Law and Policy, 9(2).
Morales, Emilio (2015) Global Climate Change as a Threat to U.S. National Security, University of Texas at El Paso, Journal of Strategic Security Volume 8, Number 5 Volume 8, No. 3.
National Intelligence Council(2012) Global Trends 2030: Alternative Worlds,  a publication of the National Intelligence Council, from: https://www.dni.gov/files/documents/GlobalTrends_2030.pdf
National Intelligence Council (2015) Global Food Security, Intelligence Community assessment.
Naval Forces; National Research Council(2011)  National Security Implications of Climate Change for U.S. Naval Forces,  Committee on National Security Implications of Climate Change for U.S.
Resolution 2349 (2017)  Adopted by the Security Council at its 7911th meeting, on 31 March 2017, from: https://undocs.org/S/RES/2349(2017)
Schofield, Clive Howard (2009) the trouble with island, a thesis master of laws, The Faculty of Graduate Studies, the University of British Columbia.
Schofield, Clive (2013) Holding back the waves? sea level rise and maritime Claims, Climate Change: International Law and Global Governance: Legal Responses and Global Responsibility Vol.1.
Scott, Shirley V. & Khan, Shahedul (2016) The Implications of Climate Change for the Military and for Conflict Prevention, Including through Peace Missions, ASPJ Africa & Francophonie - 3rd Quarter.
Shier, Brian La & Stanish, James(2017) The National Security Impacts of Climate Change, Encironment and Energy Study Institute, from: www.eesi.org
Smith, Dan & Mobjörk, Malin & Krampe, Florian & Eklöw, Karolina (2019) Climate Security , Netherlands Institute of International Relations, from: 02/climatesecurity_makingit_doable_latest.pdf.pagespeed.ce_.naqctbogs7.pdf
Treut, Hervé Le & Somerville, Richard(2007) Historical Overview of Climate Change Science,  The Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC), from: https://www.ipcc.ch/site/assets/uploads/2018/03/ar4-wg1-chapter1.pdf
The National Intelligence Strategy of the United States of America 2019, from: https://www.dni.gov/files/ODNI/documents/National_Intelligence_Strategy_2019.pdf
UN Climate Change Annual Report 2017(2018)  United Nations Framework Convention on Climate Change (UNFCCC), from: https://unfccc.int/sites/default/files/resource/UNClimateChange_annualreport2017_final.pdf
Wodon, Quentin & Burger, Nicholas & Grant, Audra & Liverani, Andrea(2014) Climate Change, Migration, and Adaptation in the MENA Region, World Bank, from: https://mpra.ub.uni-muenchen.de/56927/1/
World Economic Forum (2019) The Global Risks, 14th Edition, from: http://www3.weforum.org/docs/WEF_Global_Risks_Report_2019.pdf
World Meteorological Organization (2019) WMO Statement on the State of the Global Climate in 2018.
Zellen, Barry Scott (2009) Arctic Doom, Arctic Boom; the Geopolitics of Climate Change in the Arctic, Santa Barbara, California.
https://undocs.org/S/RES/2448(2018(