فصلنامه روابط خارجی

فصلنامه روابط خارجی

جایگاه منافع ملی و ایدئولوژیک در رویکرد سیاست‌خارجی نظام جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکترای روابط بین الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
2 استاد روابط بین الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی ، دانشگاه خوارزمی ، تهران ، ایران
3 دانشیار روابط بینالملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
4 دانشیار روابط بین الملل، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران
10.22034/fr.2023.380372.1335
چکیده
یکی از مباحث اصلی در روابط بین‌الملل به منظور بررسی ماهیت و رویکردهای سیاست‌خارجی کشورها موضوع و جایگاه منافع ملی و ایدئولوژیک می‌باشد که براساس نوع حکومت و جهان‌بینی خاص حاکم بر آن تبیین می‌شود. جمهوری‌اسلامی‌ایران نیز به عنوان بازیگری در نظام بین‌الملل از این قاعده مستثنی نیست و بنابراین پژوهش حاضر به بررسی رابطه این منافع در سیاست‌خارجی نظام جمهوری اسلامی ایران می‌پردازد.‌‌‌‌ در پرسش مربوط به جایگاه و نقش منافع ملی و ایدئولوژیک و چیستی آن در کلیت و کُنش و واکنش‌های سیاست‌خارجی ایران باید توجه داشت که از ابتدای پیروزی انقلاب ‌اسلامی بنابر ماهیت ارزشی ‌اسلامی و انقلابی آن‌که در متن و بطن قانون‌اساسی متجلی و به تمام شئون کشور جهت می‌دهد و سرلوحه و خط‌مشی انقلابیون و نخبگان حاکم قرار گرفت، شاهد رویکردی هویت‌محور هستیم. هر‌چند در اکثر کشورها ارزش‌ها و هنجارهای به درجاتی در رویکردهای سیاست‌خارجی تأثیرگذار هستند، اما منافع ایدئولوژیک سهم قابل توجهی در امر سیاست‌سازی و اجرای سیاست خارجی ایران داشته و در حکم اصول راهبردی محسوب می‌شوند. البته این بدان معنا نیست که متفکرین و بانیان انقلاب از اهمیت منافع ملی و عینی و مساعی وصول به آن غافل مانده و یا اهمیتی بر آن قائل نبوده و نیستند، بلکه بر وجه کلی در سیاست‌خارجی و در رأس آن سیاست‌های کلان جمهوری اسلامی ایران با توأمان بودن منافع ملی و ایدئولوژیک و تلفیقی هوشمندانه و پویا از آن دو و گاهأ غلبه یکی بر دیگری بنابر مقتضیات زمانی و مکانی و شرایط جاری داخلی و بین‌المللی مواجه هستیم.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

The position of national and ideological interests in the foreign policy approach of the Islamic Republic of Iran

نویسندگان English

davood taremi 1
Arsalan Ghorbani Sheikhneshin 2
seid saeed mirtorabi 3
Seyed Ali Monavari 4
1 PhD in International Relations, Faculty of Law and Political Science, Khwarazmi University, Tehran, Iran
2 Professor of International Relations, Faculty of Law and Political Science, Kharazmi University, Tehran, Iran
3 Associate Professor in International Relations, Faculty of Law and Political Science, Kharazmi University, Tehran, Iran.
4 Associate Professor in International Relations, Faculty of Law and Political Science, Kharazmi University, Tehran, Iran
چکیده English

The Islamic Republic of Iran, as an actor in the international system, is not exempt from this rule, and therefore the present study examines the relationship between these interests in the foreign policy of the Islamic Republic of Iran. The actions and reactions of Iran's foreign policy should be noted that since the victory of the Islamic Revolution, due to its Islamic and revolutionary value nature, which is manifested in the text and essence of the constitution and gives direction to all the affairs of the country, and which became the leader and policy of the revolutionaries and ruling elites, we are witnessing an identity-oriented approach. Although in most countries, values and norms are influential in foreign policy approaches to some degree, but ideological interests have a significant contribution in policy making and implementation of Iran's foreign policy and are considered as strategic principles. Of course, this does not mean that the thinkers and founders of the revolution were oblivious to the importance of national and objective interests and the efforts to achieve them, or did not attach importance to them, but in general in foreign policy and above all the macro policies of the Islamic Republic of Iran. We are faced with the duality of national and ideological interests and a smart and dynamic combination of them and sometimes one overpowering the other according to the time and place requirements and the current domestic and international conditions.

کلیدواژه‌ها English

National interests
ideological interests
foreign policy of the Islamic Republic of Iran
school of idealism
school of realism
  • ­ ابراهیم‌زاده، عیسی (1385)، فلسفه تربیت (فلسفه آموزش‌وپرورش)، انتشارات دانشگاه پیام نور.
  • ­ احتشامی، انوشیروان (1385)، گذار از بحران جانشینی، تهران: انتشارات قومس.
  • ­ ادواردز، بیورلی میلتون (1382)، سیاست و حکومت در خاورمیانه، ترجمه رسول افضلی، تهران: انتشارات بشیر علم و ادب.
  • ­ بازرگان، مهدی (1377)، آخرت و خدا، هدف بعثت انبیا، تهران: انتشارات مؤسسه خدمات فرهنگی رسا.
  • ­ توال، فرانسوا (1379)، ژئوپلیتیک شیعه، ترجمه علیرضا قاسم آقا، تهران: انتشارات آمن.
  • ­ توال، فرانسوا (1387)، ژئوپلیتیک شیعه، ترجمه کتایون باصر، چاپ سوم، تهران: انتشارات ویستار.
  • ­ دویچ، کارل و همکاران (1375)، نظریه‌های روابط بین‌الملل، ترجمه وحید بزرگی، تهران: انتشارات جهاد دانشگاهی.
  • ­ سجادپور، محمدکاظم (1381)، سیاست خارجی ایران: چندگفتار در عرصه‌های نظری و عملی، تهران: انتشارات دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه.
  • ­ سجادی، مهدی (1380)، تبیین رویکرد استنتاج در فلسفه تعلیم و تربیت، تهران: انتشارات امیرکبیر.
  • ­ شکوری، ابوالفضل (1361)، فقه سیاسی در اسلام، جلد 2، تهران: انتشارات آرین.
  • ­ صفوی، حمزه (1389)، کالبدشکافی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، چاپ دوم، تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق.
  • ­ فولر، گراهام (1378)، قبله عالم: ژئوپلیتیک ایران، ترجمه عباس مخبر، چاپ دوم، تهران: انتشارات مرکز.
  • ­ قاسمی، بهزاد (1396)، ژئوپلیتیک محور مقاومت و امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران بر اساس گفتمان انقلاب اسلامی، فصلنامه آفاق امنیت، سال 11، شماره 38، صص 5-33.
  • ­ کریمی، ابوالفضل (1396)، نقش جمهوری اسلامی ایران در هویت بخشی به مجموعه امنیتی محور مقاومت، ماهنامه پژوهش ملل، دوره 2، شماره 20: 1-14.
  • ­ کُلینی، محمد بن یعقوب (1407ق)، کافی، جلد دوم، تهران: انتشارات دارالکتب الاسلامیه.
  • ­ مورگنتا، هانس‌.جی (1954)، سیاست میان ملت‌ها، ترجمه حمیرا مشیرزاده (1384)، تهران: انتشارات دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه.
  • ­ موسوی خمینی، روح‌الله (1389)، صحیفه نور، جلد 5، مصاحبه با تلویزیون پی. بی. اِس درباره ماه محرم و رابطه با آمریکا، 10 آذر 1357، پاریس، نوفل لوشاتو.
  • ­ نقیب زاده، احمد (1373)، نظریه‌های کلان روابط بین‌الملل، تهران: انتشارات قومس.
  • ­ هالستی، کی.جی (1373)، مبانی تحلیل سیاست بین‌الملل، ترجمه بهرام مستقیمی و مسعود طارم سری، تهران: انتشارات دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه.
  • ­ هانتر، شیرین (1380)، آینده اسلام و غرب، ترجمه همایون مجد، تهران: انتشارات فرزان.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

References

  • ­ Balaan, David N, (1996), Introduction to International Political Economy, Cambridge, University Press
  • ­ Shireen T. Hunter, (1990), Iran and the World, Continuity in a Revolutionary Decade, Bloomington: Indiana U. Press
  • ­ Weede, Erich, (1995), “Economic Policy and International Security: Rent – seeking, Free Trade and Democratic Peace”, European Journal of International Relations, Vo 1, 4
  • ­ Wolfers, Arnold, (1969), “Thr Pole of Power and the pole of Indifference, in James Rosenau. Ed”, International Politics and foreign Policy. Newyork. Tht free press
  • ­ Yu, Hong, (2017), “Motivation behind China’s One Belt, One Road Initiatives and Establishment of the Asian Infrastructure Investment Bank”, Journal of Contemporary China, 26, pp.353- 368.