فصلنامه روابط خارجی

فصلنامه روابط خارجی

امنیت انرژی ایران پس از جنگ اوکراین

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
رحمت حاجی مینه 1
ابراهیم رضایی راد 2
1 دانشیار روابط بین الملل، گروه حقوق، واحد تهران شرق، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 دانشجوی دکتری روابط بین الملل، گروه روابط بین الملل، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
10.22034/fr.2024.405798.1408
چکیده
مهم‌ترین موضوع در خصوص جنگ اوکراین باتوجه ‌به جایگاه مهم روسیه در بخش انرژی و اوکراین در ترانزیت، تأثیر این رخداد بر روی انرژی و قیمت آن است. این موضوع موجب افزایش قیمت حامل‌های انرژی و نگرانی کشورهای مصرف‌کننده در زمینه تأمین انرژی شد. کشور ایران نیز باتوجه‌به دارا بودن ذخایر غنی نفت و گاز، به‌ویژه پس از جنگ اوکراین موردتوجه کشورهای مصرف‌کننده انرژی قرار گرفته است. در همین راستا در این پژوهش با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و بهره‌گیری از چهارچوب نظری امنیت انرژی تلاش شده است که به این سؤال پاسخ داده شود که تأثیر جنگ اوکراین بر امنیت انرژی ایران چگونه خواهد بود؟ فرضیه اصلی پژوهش این است که جنگ اوکراین به لحاظ امنیت انرژی فرصت هایی از منظر ژئوپلیتیک مانند تقویت نقش ترانزیتی ایران و چالش هایی به لحاظ سیاسی و اقتصادی مانند دو قطبی شدن بیشتر فضای بین المللی و پیداشدن رقبا در زمینه صادرات انرژی را برای ایران به دنبال داشته است. یافته‌های پژوهش نشان دهنده این موضوع است که با توجه به تاثیر منفی جنگ اوکراین بر روند انتقال انرژی روسیه به اروپا و ضرورت تنوع بخشی اروپا به منابع انرژی خود، ایران فرصت یافته است تا جایگاه خود در زمینه صادرات انرژی در منطقه و در جهان را بهبود ببخشد.
کلیدواژه‌ها
ایران
امنیت انرژی
جنگ اوکراین
ژئوپلیتیک
ژئواکونومیک

موضوعات

عنوان مقاله English

Iran's Energy Security after the Ukraine War

نویسندگان English

Rahmat Hajimineh 1
Ebrahim Rezaei Rad 2
1 Associate Professor in International Relations, Department of Law, East Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 PhD student of International Relations, Department of International Relations, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده English

The most important issue regarding the war in Ukraine, considering the important position of Russia in the energy sector and Ukraine in the transit of the energy, is the impact of this war on energy and its price. This issue caused the price of energy carriers to increase and consumer countries to worry about energy supply. Iran has also received the attention of energy-consuming countries due to its rich reserves of oil and gas, especially after the war in Ukraine. Using descriptive-analytical method and the theoretical framework of energy security, main question is, what will be the effect of the war in Ukraine on Iran's energy security? The main hypothesis of this research is that in terms of energy security, the war in Ukraine creates opportunities for Iran from a geopolitical point of view, such as strengthening Iran's transit role on one side, and challenges from a political and economic point of view, such as the further polarization of the international space and the emergence of competitors in the field of energy export on the other side. The findings of the research indicate that due to the negative impact of the Ukraine war on the process of transferring energy from Russia to Europe and the need for Europe to diversify its energy sources, Iran has an opportunity to improve its position in the field of energy exports in the region and the world.

کلیدواژه‌ها English

Iran
Energy security
Ukraine war
Geopolitics
Geo-economics
  • چگنی‌زاده، غلامعلی؛ رضوی، حسین (1401). ابتکار کمربند-راه و آثار راهبردی آن بر مناسبات هند و چین.فصلنامه روابط خارجی14(2).
  • خلعت­بری، مصطفی؛ ابراهیمی ذاکر؛ شایسته، توانا؛ محمدامین، حیدری؛ نسترن، قره­داغی، محمدرضا؛ عبدالی سوسن، اشکان (1400). تأثیر ویروس کرونا بر بازار جهانی نفت و گاز و چشم انداز آن در آینده. پایداری، توسعه و محیط‌زیست، 2(1).
  • دهشیار، حسین؛ مورد غفاری، محمد؛ حاجی مینه، رحمت؛ شفیعی، حسن (1401). کاهش وابستگی آمریکا به واردات نفت و گاز، پیامدهای آن بر سیاست‌های این کشور در نظام بین‌الملل. فصلنامه مطالعات اقتصاد انرژی، 18(72).
  • رضوی، سید عبداله؛ نصر اصفهانی، محمد (1399). بررسی تحلیل اثرات سیاست‌های انرژی ترامپ بر امنیت بازارهای نفت خام ایران. پژوهش‌های راهبردی سیاست،9(35).
  • ساعی، احمد؛ پاشنگ، مریم (1395). ضرورت نگاه فراملی به امنیت انرژی. راهبرد، 25(80).
  • سلیمانی، یاسر (1401). تحلیل حمله روسیه به اوکراین از منظر امنیت انرژی ایران. ماهنامه علمی «امنیت اقتصادی»، 10(5).
  • شیرجیان، محمد؛ فعلی، ناصر (1398). بررسی توسعه صنعت گاز طبیعی مایع شده در جهان و فرصت‌ها و تهدیدات اقتصادی-امنیتی آن برای ایران. فصلنامه اقتصاد دفاع و توسعه پایدار،4(14).
  • شیرخانی، محمدعلی؛ قوام ملکی، حمیدرضا (1388). اوپک و شوک‌های نفتی؛ آسیب‌شناسی رفتار اوپک در بازار جهانی نفت. فصلنامه سیاست،39(2).
  • عباسی، مجید؛ یعقوبی، سعید (1398). مدیریت بحران صدور نفت ایران در دوران جنگ تحمیلی. تحقیقات اسنادی انقلاب اسلامی،1(1).
  • فدوی، مرتضی؛ سیمبر، رضا؛ قربانی شیخ‌نشین، ارسلان؛ کشیشیان سیرکی، گارینه (1401). مقایسه رویکرد سیاست‌خارجی آمریکا از راهبرد دیپلماتیک اوباما تا فشار حداکثری ترامپ. ماهنامه جامعه‌شناسی سیاسی ایران،5(11).
  • مجیدی، محمدرضا؛ حسینی، سید محمود (1400). راهبرد ترکیبی؛ دستور کار گازی اتحادیه اروپا در قبال روسیه. فصلنامه روابط خارجی، 13(2).
  • مسعودنیا، حسین؛ شیخ محمودی، پیمان (1398). آسیب‌شناسی اقتصادی و سیاسی دولت‌های رانتیر در خاورمیانه، مطالعه موردی کویت. دولت پژوهی، 6(21).
  • ملکی، عباس (1396)، امنیت انرژی، تهران: انتشارات دنیای اقتصاد.
  • مؤمنی، مجیدرضا (1400). تأثیر سیاست‌های انرژی آمریکا بر اوپک در دوره ریاست‌جمهوری ترامپ. پژوهشنامه اقتصاد انرژی ایران، 10(40).
  • میرترابی، سعید؛ سمیعی، مهرانگیز؛ ربیعی، اسماعیل (1390). تبیین نقش نفت در تحولات (آغاز، استمرار و پایان) جنگ ایران و عراق. تحقیقات سیاسی و بین‌المللی، 3(8).
  • نجفی­سیار، رحمان (1399). بحران کرونا و تغییر پویش‌های راهبردی نظام بین‌الملل. فصلنامه روابط خارجی،12(3).
  • نوربخش، امین (1402). مسائل راهبردی بخش انرژی در برنامه هفتم توسعه: تبدیل شدن ایران به مرکز مبادلات (هاب) انرژی منطقه با محوریت تجارت گاز. ماهنامه گزارش‌های کارشناسی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، 31(6).
  • نوروزی، حسین؛ سوری، سرور (1402). جنگ اوکراین و الگوهای وابستگی متقابل در روابط چین با روسیه و آمریکا. فصلنامه روابط خارجی، 15(1).
  • هموئی، فاطمه؛ برزگر، کیهان؛ احمدی، حمید؛ دهشیار، حسین (1400). نقش ایران در تأمین انرژی آینده اتحادیه اروپا. فصلنامه علمی پژوهشی اقتصاد مقداری، 18(4).

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

References

  • Abbasov, N., & Souleimanov, E. A. (2022). Azerbaijan, Israel, and Iran: An Unlikely Triangle Shaping the Northern Middle East. Middle East Policy, 29(1), 139-153.
  • Ang, B. W., Choong, W. L., & Ng, T. S. (2015). Energy security: Definitions, dimensions and indexes. Renewable and sustainable energy reviews, 42, 1077-1093.
  • Benton, T. G., Froggatt, A., Wellesley, L., Grafham, O., King, R., Morisetti, N., ... & Schröder, P. (2022). The Ukraine war and threats to food and energy security. Chatham House—International Affairs Think Tank, 2022-04.
  • Chen, Y., Jiang, J., Wang, L., & Wang, R. (2023). Impact assessment of energy sanctions in geo-conflict: Russian–Ukrainian war. Energy Reports, 9, 3082-3095.
  • Citak, E., & Pala, P. B. K. (2019) Effect of renewable energy on energy security.
  • Fedorenko, V., & Fedorenko, M. (2022). Russia’s Military Invasion of Ukraine in 2022: Aim, Reasons, and Implications. Krytyka Prawa. Niezależne studia nad prawem, 14(1), 7-42.
  • Gitelman, L., Magaril, E., & Kozhevnikov, M. (2023). Energy Security: New Threats and Solutions. Energies, 16(6), 2869.
  • Hammad, M.A., Elgazzar, S., Obrecht, M. and Sternad, M. (2021), "Compatibility about the concept of energy hub: a strict and visual review", International Journal of Energy Sector Management, Vol. 16 No. 1, pp. 1-20. https://doi.org/10.1108/IJESM-06-2020-0022.
  • Kirby, P. (2022). Why is Russia invading Ukraine and what does Putin want?. BBC News, 9. https://elearning.unite.it/pluginfile.php/212093/mod_resource/content/3/Reading%201%20-%20Why%20is%20Russia%20invading%20Ukraine%20and%20what%20does%20Putin%20want%3F%20-%20BBC%20News.pdf.
  • Kuzemko, C., Blondeel, M., Dupont, C., & Brisbois, M. C. (2022). Russia's war on Ukraine, European energy policy responses & implications for sustainable transformations. Energy Research & Social Science, 93, 102842.
  • LaBelle, M. (2022). The bridge: natural gas in a redivided Europe. https://academic.oup.com/ia/article-abstract/98/3/1090/6581698.
  • Mearsheimer, J. J. (2022). The causes and consequences of the Ukraine war. Horizons: Journal of International Relations and Sustainable Development, (21), 12-27.
  • Orhan, E. (2022). The effects of the Russia-Ukraine war on global trade. Journal of International Trade, Logistics and Law, 8(1), 141-146.
  • Osička, J., & Černoch, F. (2022). European energy politics after Ukraine: The road ahead. Energy Research & Social Science, 91, 102757.
  • Osička, J., & Černoch, F. (2022). European energy politics after Ukraine: The road ahead. Energy Research & Social Science, 91, 102757.
  • Paravantis, J. A., & Kontoulis, N. (2020). Energy security and renewable energy: a geopolitical perspective. In Renewable Energy-Resources, Challenges and Applications. IntechOpen. https://www.intechopen.com/chapters/71552.
  • Pavytska, Dodonov, Pokryshka and Hamaniuk. (2022).IMPACT OF SANCTIONS ON THE RUSSIAN ECONOMY https://kse.ua/wp-content/uploads/2022/08/-LLNRFEconomy_-review-v1.1.-10-08-2022.pdf.
  • Pisano, J. (2022). How Zelensky Has Changed Ukraine. Journal of Democracy, 33(3), 5-13.
  • Prisecaru, P. (2022). The war in Ukraine and the overhaul of EU energy security. Global Economic Observer, 10(1), 16-25.
  • Proskuryakova, L. (2018). Updating energy security and environmental policy: Energy security theories revisited. Journal of environmental management, 223, 203-214.
  • Raimondi, P. P. (2019). Central Asia Oil and Gas Industry-The External Powers’ Energy Interests in Kazakhstan, Turkmenistan and Uzbekistan. https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3386053.
  • Schulhof, V., van Vuuren, D., & Kirchherr, J. (2022). The Belt and Road Initiative (BRI): What will it look like in the future?. Technological Forecasting and Social Change, 175, 121306.
  • Smith, R. C. (2022). Revolution and Oil Shock. In The Real Oil Shock (pp. 169-197). Palgrave Macmillan, Cham.
  • Sohag, K., Islam, M. M., Tomas Žiković, I., & Mansour, H. (2022). Food inflation and geopolitical risks: analyzing European regions amid the Russia-Ukraine war. British Food Journal. https://www.emerald.com/insight/content/doi/10.1108/BFJ-09-2022-0793/full/html.
  • Statistical Review OfWorld Energy2022. https://www.bp.com/content/dam/bp/business-sites/en/global/corporate/pdfs/energy-economics/statistical-review/bp-stats-review-2022-full-report.pdf.
  • Strojny, J., Krakowiak-Bal, A., Knaga, J., & Kacorzyk, P. (2023). Energy security: a conceptual overview. Energies, 16(13), 5042. https://www.mdpi.com/1996-1073/16/13/5042.
  • Tabagari, K. (2018). The Perspectives of Iran-EU Partnership in Energy Sector. renewable energy, 8, 9.
  • Vinokurov, E. Y., Ahunbaev, A., & Zaboev, A. I. (2022). International North–South Transport Corridor: Boosting Russia’s “pivot to the South” and Trans-Eurasian connectivity. Russian Journal of Economics, 8(2), 159-173.
  • Vivoda, V. (2022). LNG export diversification and demand security: A comparative study of major exporters. Energy Policy, 170, 113218.
  • Vosylius, E., Rakutis, V., & Tvaronavičienė, M. (2013). Economic growth, sustainable development and energy security interrelations. Journal of Security and Sustainability Issues, 2, 5-14.
  • Zakeri, B., Paulavets, K., Barreto-Gomez, L., Echeverri, L. G., Pachauri, S., Boza-Kiss, B., ... & Pouya, S. (2022). Pandemic, War, and Global Energy Transitions. Energies, 15(17), 6114.
  • Анисимов, Е. В. (2021). War and Peace of Peter the Great. https://www.vestnik.mgimo.ru/jour/article/view/3021?locale=en_US.
  • https://bharatshakti.in/the-story-of-bri-so-far-loose-belt-and-bumpy-road.
  • https://tradingeconomics.com.
  • https://www.ceicdata.com/en/indicator/iran/crude-oil-exports.
  • https://www.ceicdata.com/en/indicator/iran/crude-oil-production.
  • https://www.ceicdata.com/en/indicator/iran/natural-gas-exports.
  • https://www.farsnews.ir/news/14010826000542.
  • https://www.iea.org/topics/energy-security.
  • https://www.mizanonline.ir/fa/news/4713605.
  • https://www.opec.org/opec_web/en/about_us/24.htm.
  • https://www.tabnak.ir/fa/news/1138808.