فصلنامه روابط خارجی

فصلنامه روابط خارجی

الگوی موازنه‌جویی فعال در سیاست خارجی عربستان سعودی و دلالت‌های منطقه‌ای آن برای ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار روابط بین الملل دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران
10.22034/fr.2026.561563.1737
چکیده
این پژوهش با هدف تبیین چرایی و سازوکارهای چرخش راهبردی عربستان سعودی به سمت سیاست «موازنه‌جویی فعال» میان شرق و غرب انجام شده است. پرسش اصلی تحقیق آن است که ریاض چگونه و بر اساس چه سازوکارهایی راهبرد تنوع‌بخشی به شرکای بین‌المللی و موازنه‌گری میان قدرت‌های بزرگ را دنبال می‌کند؟ فرضیه پژوهش بر این مبنا استوار است که «عربستان، تحت تأثیر هم‌زمان تحولات ساختاری نظام بین‌الملل و الزامات داخلی توسعه، با بهره‌گیری از راهبردی چندبعدی در حوزه‌های سیاسی، اقتصادی و امنیتی، در پی کاهش وابستگی انحصاری به غرب و افزایش استقلال راهبردی خود در نظم جهانی در حال گذار است.»

یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که عربستان سعودی، به‌ویژه در دوره محمد بن سلمان و در چارچوب سند چشم‌انداز ۲۰۳۰، سیاست خارجی خود را از الگوی سنتی غرب‌گرایی محافظه‌کارانه به سمت موازنه‌جویی فعال میان قدرت‌های جهانی سوق داده است. گسترش همکاری با چین در حوزه انرژی، فناوری و سرمایه‌گذاری، همکاری با روسیه در قالب اوپک‌پلاس و در عین حال حفظ روابط امنیتی با آمریکا، بیانگر تلاش ریاض برای ایفای نقش یک «دولت چرخشی» در نظم چندقطبی نوظهور است. همچنین تحولات امنیتی غرب آسیا در سال ۲۰۲۶ نشان داد که عربستان در پی کاهش تنش‌های منطقه‌ای و مدیریت هم‌زمان روابط با قدرت‌های رقیب برای حفظ ثبات داخلی و تحقق اهداف ملی خود است. چارچوب نظری پژوهش بر نظریه «موازنه منافع» رندال شولر استوار است و روش تحقیق، توصیفی ـ تحلیلی است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The Pattern of Active Balancing in Saudi Arabia’s Foreign Policy and Its Regional Implications for Iran

نویسنده English

Farshad Roomi
Faculty member, Shahid Chamran University of Ahvaz
چکیده English

This study seeks to explain the rationale and mechanisms underlying Saudi Arabia’s strategic shift toward a policy of “active balancing” between the East and the West. The central research question examines how, and through which mechanisms, Riyadh pursues a strategy of diversifying its international partnerships and balancing among major powers. The study hypothesizes that Saudi Arabia, under the simultaneous influence of structural transformations in the international system and domestic developmental imperatives, has adopted a multidimensional strategy encompassing political, economic, and security domains in order to reduce its exclusive dependence on the West and enhance its strategic autonomy within an evolving global order.

The findings indicate that Saudi Arabia, particularly during the era of Mohammed bin Salman and within the framework of Vision 2030, has gradually redirected its foreign policy from the traditional model of conservative pro-Western alignment toward a strategy of active balancing among global powers. The expansion of cooperation with China in the fields of energy, technology, and investment, collaboration with Russia through the OPEC+ framework, and the simultaneous preservation of security ties with the United States collectively reflect Riyadh’s efforts to position itself as a “pivot state” within the emerging multipolar order. Furthermore, security developments in West Asia in 2026 demonstrated Saudi Arabia’s determination to reduce regional tensions while managing relations with competing powers in parallel, with the aim of safeguarding domestic stability and advancing its national objectives. The study is theoretically grounded in Randall Schweller’s Balance of Interests theory and employs a descriptive-analytical research methodology.

کلیدواژه‌ها English

"
Saudi Arabia"
Multipolar Order"
Vision 2030"
Geopolitical Pragmatism"
Balance of Interests"
, "
Economic Diversification"

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 23 خرداد 1405