فصلنامه روابط خارجی

فصلنامه روابط خارجی

تبیین راهبرد امنیتی جمهوری اسلامی ایران در قبال افغانستان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه جغرافیای سیاسی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
2 استادیار گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه میبد، میبد، ایران.
3 دانشجوی دکترای جغرافیای سیاسی، دانشکده علوم جغرافیایی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
10.22034/fr.2023.389777.1361
چکیده
دیر زمانی است که از جدایی اجباری همسایگان، از قلمرو تمدنی ایران می‌گذرد؛ این مرکز تمدنی، با موقعیت پیوندگاهی در جغرافیای غرب آسیا، همواره میراث‌دار تهدیدات پنهان و آشکار از سوی همسایگان خود بوده است. در میان 15 همسایه ایران، افغانستان یگانه است؛ چرا که در چند دهه گذشته، ایران در خط مقدم تهدیدات جهانی صادره از سوی افغانستان قرار داشته است. با خروج آمریکا از افغانستان، بار دیگر معادلات قدرت به نفع طالبان دچار تغییر شد و معمای امنیتی افغانستان ابعاد جدیدی به خود گرفت. از این رو، نگارندگان در پی پاسخ به این سوال بودند که «راهبرد مطلوب فراروی جمهوری اسلامی ایران برای تنظیم مناسبات همسایگی با افغانستان کدام است؟». درون‌دادهای پژوهش به روش کتابخانه‌ای گردآوری و در سپهر مؤلفه‌های مفهومی و نظری امنیت، سیاست همسایگی و دیپلماسی اقتصادی مورد بررسی قرار گرفته است؛ روش‌شناسی حاکم بر متن از ماهیتی توصیفی- تحلیلی برخوردار است. یافته‌های پژوهش بیانگر این است که جمهوری اسلامی ایران با رویکردی راهبردی، باید مناسبات خود را با همسایه شرقی به گونه‌ای تنظیم کند تا از رهگذر دیپلماسی فعال اقتصادی و جلب همراهی جامعه جهانی، بتواند تهدیدات سه‌گانه بازتولید شده در میدان افغانستانِ طالبان را به فرصت‌های اقتصادی و امنیتی تبدیل نماید. نتیجه پژوهش نشان داد که حل معمای امنیتی افغانستان در سایه فاعلیت دیپلماسی اقتصادی ایران و همراهی بازیگران مؤثر منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای امکان‌پذیر است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Explaining the security strategy of the Islamic Republic of Iran towards Afghanistan

نویسندگان English

Afshin Mottaghi 1
Hassan Yaghoubnia 2
shirkhan Anwari 3
1 Associate Professor, Department of Political Geography, Faculty of Geographical Sciences, University of Kharazmi, Tehran, Iran.
2 Assistant Professor, Department of Geography, Faculty of Humanities, Meybod University, Meybod, Iran.
3 Ph.D. student of Political Geography, Faculty of Geographical Sciences, Kharazmi University, Tehran, Iran.
چکیده English

A long time has passed since the forced separation of the neighbors from Iran's civilized territory; This civilizational center, with its position as a crossroads in the geography of West Asia, has always had a legacy of hidden and open threats from its neighbors. Among Iran's 15 neighbors, Afghanistan is the unic among others; Because in the past few decades, Iran has been at the forefront of threats of Afghanistan. With the Rushing out of America from Afghanistan, the balance of power once again changed in favor of the Taliban, and the security puzzle of Afghanistan took on new dimensions. Therefore, the authors were looking for an answer to the question: "What are the ideal strategies of the Islamic Republic of Iran to regulate the neighborhood relations with the Afghanistan?" The research inputs have been collected in the library method and analyzed in the framework of components of security, neighborhood policy and economic diplomacy; The methodology of the text has a descriptive-analytical. The findings of the research show that the Islamic Republic of Iran should adjust its relations with its eastern neighbor with a strategic approach in such a way that through active economic diplomacy and gaining the support of the international community, it can deal with the triple threats reproduced in Turn the Afghanistan field of the Taliban into economic and security opportunities for yourself. The result of the research showed that it is possible to solve the security mystery of Afghanistan with the effectiveness of Iran's economic diplomacy and the cooperation of effective regional and extra-regional actors.

کلیدواژه‌ها English

Afghanistan
opium
refugees
Islamic fundamentalism
neighborhood policy
economic diplomacy
       ­    ترابی‌فرد، میلاد؛ رزم‌آهنگ، مهدی؛ قاسمی، فرزان (1401). خنثی‌سازی تحریم و جانمایی جدید اقتصاد ایران در عرصه بین‌الملل به‌مثابه نقشه راه جدید دیپلماسی اقتصادی جمهوری اسلامی ایران. فصلنامه روابط خارجی، 14(4)، 75-140.
  • ­ حافظ نیا، محمدرضا (1395). جغرافیای سیاسی ایران. تهران: سمت.
  • ­ حسینی، سیده لطیفه؛ حسینی، نرگس سادات؛ حسینمردی، محمدمهدی؛ عصمتی، زینب (1401). مسئولیت حمایت و‌ استیلای طالبان بر افغانستان درپرتو دیالکتیک هنجارهای بشری. فصلنامه روابط خارجی، 14(4)، 253-273.
  • ­ خلیلی، محسن؛ حیدری، جهانگیر؛صیادی، هادی (1392). پیوندِ کد و ژنوم ژئوپلیتیک در سیاست خارجی (مطالعه موردی: افغانستان و ایران). فصلنامه پژوهش‌های روابط بین‌الملل،1(9)، 37-73.
  • ­ دهقانی فیروزآبادی، سید جلال؛ صالحی، مختار (1391). دیپلماسی اقتصادی جمهوری اسلامی ایران؛ (با تأکید بر پنج شاخص جهانی‌شدن اقتصاد). فصلنامه پژوهش اقتصادی ایران، 17(52)، 73-114.
  • ­ رامیار، سید جواد؛ مجدی، علی‌اکبر؛ مظلوم خراسانی، محمد (1397). نقش کمک‌های خارجی در توسعه اقتصادی- اجتماعی افغانستان. دوفصلنامه جامعه‌شناسی سیاسی جهان اسلام، 6(13)، 1-32.
  • ­ راوندی، بهار؛ برزگر، کیهان؛ ازغندی، علیرضا (1401). ارائه الگوی راهبردی سیاست همسایگی برای ج.ا. ایران. فصلنامه تحقیقات سیاسی و بین‌المللی،14(52)، 1-15.
  • ­ زرقانی، سید هادی؛ رضوی نژاد، مرتضی (1392). ژئوپلیتیک مواد مخدر و تأثیر آن بر امنیت مرز و مناطق مرزی شرقی (نمونه موردی: مرز خراسان رضوی با افغانستان). پژوهشنامه جغرافیای انتظامی، 1(1)، 1-27.
  • ­ کاویانی‌راد، مراد (1390). پردازش مفهوم امنیت زیست‌محیطی (رابطه امنیت و اکولوژی). فصلنامه ژئوپلیتیک، 7(3)، 80-100.
  • ­ کریمی‌پور، یدالله (1379). مقدمه‌ای بر ایران و همسایگان (منابع تنش و تهدید). تهران: جهاد دانشگاهی واحد تربیت‌معلم.
  • ­ کریمی‌پور، یدالله (1394). جغرافیا، نخست در خدمت صلح (نگرشی به مناسبات ایران و همسایگان). تهران: انتخاب.
  • ­ عباسی، ابراهیم؛ رنجبردار، مجید (1390). کمک‌های مالی ایران به افغانستان: اهداف و آثار اقتصادی آن. فصلنامه روابط خارجی، 3 (11)، 195-229.
  • ­ عسکری کرمانی؛ صفار، آرش (1401). پیامدهای ظهور دوباره طالبان برای دیپلماسی اقتصادی ایران در افغانستان، فصلنامه علمی رهیافت‌های سیاسی و بین‌المللی، 14(1)، 97-121.
  • ­ متقی، افشین (1395). تحلیل تطبیقی احساس امنیت در قلمروهای مرزی(نمونه‌ی موردی؛ کردستان ایران و کردستان عراق).فصلنامه نگرش‌های نو در جغرافیای انسانی، 8(4)، 29-42.
       ­    منوری، سید علی؛ کشوریان آزاد، محسن؛ صداقتی، مبارکه (1401). راهبرد چین جهت گسترش همکاری با طالبان پس از خروج آمریکا. فصلنامه روابط خارجی، 14(2)، 64-93.
  • ­ موسوی‌نیا، سید رضا (1401). آسیب‌شناسی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران از منظر نظریه همسایگی. فصلنامه مطالعات کاربردی و بنیادین جهان اسلام، 3(10)، 115-131.
  • ­ موصللی، احمد (1388). مبانی نظری بنیادگرایی، ترجمه محمدرضا آرام و علیرضا نظری. تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
  • ­ میرحیدر، دُرّه؛ راستی، عمران؛ میراحمدی، فاطمه سادات (1396). مبانی جغرافیای سیاسی. تهران: سمت.
  • ­ یوسف زهی، ناصر؛ فرزانه پور، حسین؛ بخشی، احمد (1397). آسیب‌شناسی روابط بازرگانی ایران و افغانستان از منظر رهیافت اقتصاد سیاسی (2018-2001). پژوهشنامه علوم سیاسی، 13(2)، 187-224.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

منابع اینترنتی

  • ­ امیراحمدیان، بهرام (1394، آبان 24). تروریسم داعش در قلب اروپا. روزنامه همشهری.                                                                  https://www.hamshahrionline.ir/news/313913                                                          
  • ­ حافظ نیا، محمدرضا (۱۴۰۰، شهریور 23). نشست علمی «راهبرد بحران زدایی در افغانستان»؛ پیشنهاد راهبردی دکتر حافظ نیا برای پایان بحران در افغانستان و تحقق صلح در این کشور. انجمن ژئوپلیتیک ایران.                                   https://iag.ir
  • ­ حسینی، جاوید؛ اخگری، سمانه (1402، تیر 13). نقشه پراکندگی حملات داعش در افغانستان. موسسه مطالعات راهبردی شرق.  https://www.iess.ir/fa/event/2815
  • ­ خبرگزاری تسنیم (2 فروردین 1402). کاهش چشمگیر کمک‌های سازمان ملل به افغانستان. https://www.tasnimnews.com/fa/news/1402/01/02/2870648
  • ­ خبرگزاری تسنیم (18 خرداد 1402). مقصد اول پناهجویان افغان در دو سال اخیر کدام کشور بوده است.  https://www.tasnimnews.com/fa/news/1402/03/18/2907886
  • ­ سام گیس، بنفشه (1401، بهمن 19). رشد 56 هزار هکتاری کشت خشخاش در نخستین سال حکمرانی طالبان. روزنامه اعتماد. بازیابی شده از https://www.etemadnewspaper.ir/fa/Main/Detail/197447   
  • ­ کاظمی، سید محمد موسی (1401، خرداد 6). پژوهش‌ها درباره مهاجران افغانستانی چه می‌گویند؟. خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران. https://www.irna.ir/news/84762952                
  • ­ عظیم نیا، وحید (1402، خرداد 10). تعامل با طالبان با دیپلماسی اقتصاد و راهبرد چندوجهی ممکن می‌شود. روزنامه جوان.             https://www.javann.ir/004ry1                                                                                   
  • ­ نوروزی، مجتبی (1401، خرداد 1). جایگاه مواد مخدر در اقتصاد افغانستان. روزنامه شرق.  https://www.sharghdaily.com/fa/tiny/news-846777                                                                 

 

 

 

References

  • ­ UNODC Research Brief (November 2022). OPIUM CULTIVATION IN AFGHANISTAN Latest findings and emerging threats.https://www.unodc.org/unodc/frontpage/2022/November/afghanistan-opium-cultivation-in-2022-up-by-32-per-cent_-unodc-survey.