فصلنامه روابط خارجی

فصلنامه روابط خارجی

آسیب شناسی ظرفیت های دیپلماسی فرهنگی و رسانه ای در مناسبات اقتصادی و تجاری ایران با کشورهای همسایه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری روابط بین الملل،واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 استادیار گروه روابط بین الملل، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
3 استادیار گروه روابط بین الملل، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
4 دانشیار گروه روابط بین الملل، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
10.22034/fr.2023.397581.1383
چکیده
ایران باوجود داشتن ارزش‌ها و انگاره‌های فرهنگی مشترک با دیگر کشورهای همسایه در بکارگیری دیپلماسی فرهنگی و رسانه‌ای در مناسبات اقتصادی با چالش جدی مواجه است. همین ضعف‌ها موجب شده است بازرگانان نیز برای یافتن مسیر‌های جدید صادراتی؛ با چالش‌هایی مواجه باشد. بررسی‌‌های این پژوهش از منابع رسمی بر پایه آماری سال 2019 نشان می‌دهد صادرات ایران به کشور‌های همسایه، نامتوازن و کمتر از ظرفیت‌های آن است. این مطالعات نشان می‌دهد ایران تنها 1.76 درصد( یک و هفتادوشش صدم درصد) نیاز وارداتی 15کشور همسایه را تأمین می‌کند. این سهم تجارتی نشان‌دهنده‌ی فاصله زیاد با اصول تجارت جهانی با همسایگان است. به نظر می‌رسد با تقویت دیپلماسی رسانه‌ای و فرهنگی در کنار سایر مؤلفه‌های اقتصادی، سهم تجاری ایران در کشورهای همسایه را ارتقاء داد. برای آسیب‌شناسی ظرفیت‌های دیپلماسی فرهنگی و رسانه‌ای در مناسبات اقتصادی و تجاری ایران با کشو‌رهای همسایه در این مقاله با تکیه‌بر مبانی نظری نهادگرایی نئولیبرال، موضوع بررسی‌شده است. فرض بر این است که اتخاذ مدلی از دیپلماسی اقتصادی نوین که هم‌زمان به تبادل فرهنگی با مؤلفه‌های دیپلماسی فرهنگی، ارتباطات صلح گرا با مؤلفه‌های دیپلماسی رسانه‌ای و سیاست خارجی اقتصادمحور با مؤلفه‌های دیپلماسی اقتصادی توجه کند، موجب گسترش مناسبات اقتصادی و تجاری ایران در کشورهای همسایه می‌گردد. تحقیق حاضر ازنظر نوع هدف، «کاربردی» و ازنظر روش«توصیفی- همبستگی» و«علی- ارتباطی» است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Pathology of cultural and media diplomatic capacities in Iran's economic and commercial relations with neighboring Countries

نویسندگان English

sekhavat kheirkhah 1
Ali Tabatabaee 2
Alireza Soltani 3
Hamidreza Shirzad 4
1 PhD student of International Relations, Department of International Relations, School of Political Science and International Relations, Islamic Azad University,Central Tehran Branch,, Iran.
2 Assistant Professor, Department of International Relations, Faculty of Political Science and International Relations, Islamic Azad University, Central Tehran Branch, Tehran, Iran
3 Assistant Professor, Department of International Relations, Faculty of Political Science and International Relations, Islamic Azad University, Central Tehran Branch, Tehran, Iran.
4 Associate Professor, Department of International Relations, Faculty of Political Science and International Relations, Islamic Azad University, Central Tehran Branch, Tehran, Iran.
چکیده English

Despite having common cultural values and ideas with other neighboring countries, Iran faces a serious challenge in using cultural and media diplomacy in economic relations. These weaknesses have caused the merchants to find new export routes; to face challenges. The investigations of this research from official sources based on the statistics of 2019 show that Iran's exports to neighboring countries are unbalanced and less than its capacities. These studies show that Iran provides only1.76percent (one and seventy-two hundred percent) of the import needs of 15 neighboring countries. This trade share shows a great distance from the principles of global trade with neighbors. It seems that by strengthening media and cultural diplomacy along with other economic components, Iran's commercial share in neighboring countries has increased. For the pathology of cultural and media diplomatic capacities in Iran's economic and commercial relations with neighboring countries, in this article, relying on the theoretical foundations of neoliberal institutionalism, the issue has been investigated. It is assumed that the adoption of a model of modern economic diplomacy that simultaneously pays attention to cultural exchange with the components of cultural diplomacy, peace-oriented communication with the components of media diplomacy, and economic-oriented foreign policy with the components of economic diplomacy will lead to the expansion of Iran's economic and commercial relations in neighboring countries.The present research is "applied" in terms of its purpose and "descriptive-correlation" and "causal-communicative" in terms of method.

کلیدواژه‌ها English

neighboring countries
cultural diplomacy
media diplomacy
economic diplomacy
Business relations
آتیه‌کار، غلامرضا و دیگران (1401). الگوی ارزیابی عملکرد سرمایه‌گذاری مشترک بین‌الملل جمهوری اسلامی ایران با راهبرد فاکتورهای بازارگرایی. فصلنامه روابط خارجی، (53)، 129-158.
ارغوانی پیر سلامی، فریبرز و اسمعیلی، محدثه (1398). چالش‌ها و موانع دیپلماسی اقتصادی جمهوری اسلامی ایران در منطقه خاورمیانه. مجلس و راهبرد، (97)، 26، 105-71.
اسماعیلی، علی (1398). گسترش تجارت منطقه‌ای؛ راهکار عبور از بحران جهانی. ماهنامه اخبار فلزات، (113)، 12، بازیابی شده از: magiran.com/p2053613
بولوردی، مجید (1385). بررسی روابط دوجانبه ایران و ترکمنستان. مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز، سال پانزدهم، 4(56).
بزرگی، وحید (1396). دیپلماسی تجاری: از اهداف تا ابزارها. تهران: نشر نی.
بهار، ماکسیم (1401). انقلاب جهانی روابط عمومی. ترجمه مینا نظری، تهران: نشر سیمای شرق.
بلیس، جان اسمیت (1395). جهانی‌شدن سیاست: روابط بین‌الملل در عصر نوین: زمینه تاریخی و نظریه‌ها، ساختارها و فرآیندها. ترجمه ابوالقاسم راه‌چمنی و دیگران، تهران: مؤسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین‌المللی، ابرار معاصر (دانشگاه آکسفورد 2001).
ترابی‌فرد، غلامرضا و دیگران (1401). خنثی‌سازی تحریم و جانمایی جدید اقتصاد ایران در عرصه بین‌الملل به‌مثابه نقشه راه جدید دیپلماسی اقتصادی ایران. فصلنامه روابط خارجی، (4)، 139-175.
سریع‌القلم، محمود (1398). روندهای جهانی، تبریز: اتاق بازرگانی، صنایع و معادن و کشاورزی تبریز.
خواجه‌سروی، غلامرضا و بهرامی، سمیه (1393). تحلیل روابط ایران و عراق بر اساس گفتمان ایران‌هراسی. فصلنامه پژوهش‌های سیاسی جهان اسلام، (4).
خیرخواه، سخاوت (1400). دیپلماسی رسانه‌ای: آسیب‌شناسی دیپلماسی رسانه‌ای ایران در منطقه خاورمیانه. تبریز: انتشارات پژوهش‌های دانشگاه.
دامن‌پاک جامی، مرتضی (1398). دیپلماسی اقتصادی جمهوری اسلامی ایران: روندها و تحولات، فرصت‌ها و چالش‌های پس از توافق هسته‌ای. تهران: وزارت امور خارجه، مرکز چاپ و انتشارات.
دهقانی فیروزآبادی، سیدجلال (1377). نظریه نهادگرایی نئولیبرال و همکاری‌های بین‌المللی. مجله سیاست خارجی، (3).
زرین‌فام، حسین و دیگران (1401). الگوی نوسازی تدافعی، رویکرد روابط خارجی و توسعه اقتصادی جمهوری اسلامی ایران. فصلنامه روابط خارجی، (3)، 107-132.
صالحی‌امیری، سیدرضا و محمدی، سعید (1389). دیپلماسی فرهنگی. تهران: ققنوس.
طباطبایی، سیدعلی (1388). بایسته‌های دیپلماسی اقتصادی جمهوری اسلامی ایران در عصر جهانی‌شدن. مطالعات سیاسی، سال دوم، (5).
کاستلز، مانوئل (1384). عصر اطلاعات: اقتصاد، جامعه و فرهنگ: ظهور جامعه شبکه‌ای. ترجمه احد علیقلیان و افشین خاکباز، تهران: طرح نو (روتلج 2007).
گلشن‌پژوه، محمودرضا (1387). جمهوری اسلامی ایران و قدرت نرم: نگاهی به قدرت نرم‌افزاری جمهوری اسلامی ایران. تهران: معاونت پژوهشی دانشگاه آزاد اسلامی.
مؤمنی، منصور؛ بایرام‌زاده، سونا؛ سلطان محمدی، ندا و دشتی، مجتبی (1391). مدل‌سازی معادلات ساختاری با تأکید برسازه‌های بازتابنده و سازنده (با به‌کارگیری نرم‌افزارهایLisrel, Pls و Amos). تهران: مسعود مؤمنی.
مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های بازرگانی (1398). عملکرد چهل‌ساله انقلاب اسلامی در حوزه صنعت، معدن و تجارت. تهران: مؤسسه نشر بازرگانی.
معتمد‌نژاد، کاظم (1389). ارتباطات بین‌المللی. تهران: دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی رسانه‌ها.
مصریان، علی (1396). قاره ششم و هنرهای دیجیتال. تهران: سیمای شرق.
هانی‌زاده، حسن (1394). رویکردهای واقع‌بینانه در شورای همکاری خلیج‌فارس. فصلنامه پژوهش‌های روابط بین‌الملل، مرکز مطالعات عالی بین‌المللی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، سال دوم، (8).
 
Bayne, N. & Woolcock, S. (2011). The new economic diplomacy: decision-making and negotiation in international economic relations. Ashgate Publishing, Ltd.
Bryant, J. & Miron, D. (2004). Theory and research in mass communication. Journal of communication.
Castells, M. (2007). Mobile Communication And Society A Global Perspective, The information revolution & global politics. Norwood Mass The cultural turn, New York: Routledge.
Keohane, R. O. (1993). The analysis of international regimes: Towards a European-American research programme. Regime theory and international relations, Oxford, 23-45.
Nagandra, Rao (2005). Central Asia: Present Challenges and Future Prospects, ABE book.
Perloff, R. M. (2002). The third-person effect. In Media effects (pp. 499-516). Routledge.
Whitlock, E. (2003). Iran and Its Neighbors: Diverging Views on a Strategic Region. Stiftung Wissenschaft und Politik.